Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 172

Devanagari script

एतत्ते सर्वविख्यातमाख्यातं कल्मषापहम् । यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या स गच्छेत्परमं पदम्

Transliteration

etatte sarvavikhyātamākhyātaṃ kalmaṣāpaham | yaścedaṃ śṛṇuyādbhaktyā sa gacchetparamaṃ padam

Translation

یہ بیان، جو ہر جگہ مشہور ہے، تمہیں آلودگی کو مٹانے والا کہہ کر سنایا گیا۔ اور جو اسے بھکتی سے سنے، وہ اعلیٰ ترین مقام کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (6th/Genitive or 4th/Dative), एकवचन; अत्र—चतुर्थी (to you)

• सर्व-विख्यातम्: well-known everywhere
• सर्व-विख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)

• आख्यातम्: told/declared
• आख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• कल्मष-अपहम्: remover of impurity/sin
• कल्मष-अपहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कल्मष (प्रातिपदिक) + अपह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्मषस्य अपहः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Discourse connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• इदम्: this (account)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शृणुयात्: should listen
• शृणुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गच्छेत्: would go/attain
• गच्छेत्: Kriya (Action/Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पदम्)

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra-māhātmya (as text)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The addressed interlocutor in the māhātmya (frame listener)

Visual Art Cues

Scene: A teacher recites the Prabhāsa-māhātmya to gathered devotees; a subtle luminous path rises upward symbolizing parama pada; listeners’ faces show relief as ‘kalmaṣa’ dissolves like dark mist.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra (implied)
• Sāvitrī-sthala (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional listening to tīrtha-māhātmya is itself a purifying practice that leads toward the highest spiritual goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, by concluding the praise with a phalaśruti for hearing the account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout hearing) of the narrated māhātmya is prescribed as a sin-removing, elevating practice.