Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तस्मात्संजायते शुक्रं शुक्रात्सृष्टिः प्रवर्तते । सृष्ट्यर्थं सर्वलोकानां ततो यज्ञं करोम्यहम्

Transliteration

tasmātsaṃjāyate śukraṃ śukrātsṛṣṭiḥ pravartate | sṛṣṭyarthaṃ sarvalokānāṃ tato yajñaṃ karomyaham

Translation

اسی سے شُکر—تخلیق کا بیج روپ تَیج—پیدا ہوتا ہے؛ اور شُکر ہی سے آفرینش کا سلسلہ چلتا ہے۔ اس لیے تمام لوکوں کی تخلیق کے لیے میں یَجْن کرتا ہوں۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: तद्)
• Form: अव्ययीभूत-तसिल् (ablatival adverb: 'therefore/from that')

• संजायते: is produced; arises
• संजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शुक्रम्: semen; vital essence
• शुक्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्तृस्थानी (उत्पद्यते)

• शुक्रात्: from semen
• शुक्रात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• सृष्टिः: creation
• सृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• प्रवर्तते: proceeds; comes into operation
• प्रवर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सृष्ट्यर्थम्: for the sake of creation
• सृष्ट्यर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सृष्टेः अर्थः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; प्रयोजनार्थक (for the purpose)

• सर्वलोकानाम्: of all worlds/people
• सर्वलोकानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (सर्वे लोकाः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• ततः: therefore; then
• ततः: Sambandha/Sequence (Relation)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb: 'therefore/then')

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• करोमि: I do; I perform
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) narrating Brahmā’s rationale (or voiced as the creator’s resolve)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Brahmā resolves to perform yajña for world-creation; symbolic depiction of generative principle flowing into manifested worlds—lotuses, spheres, beings emerging from sacrificial fire/light.

Characters & Entities

• Yajña
• Sṛṣṭi (creation)
• Śukra (generative essence)
• Lokas (worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Creation is portrayed as dhārmic and sacrificial: yajña is not merely ritual but a cosmic principle sustaining manifestation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; the verse supports the theological foundation within the Prabhāsakṣetra Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña is explicitly undertaken/commended as essential for world-welfare and the continuance of creation.