Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्मात्पूर्वेण संस्थितम् । नासत्येश्वरनामानं महा कल्मषनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi tasmātpūrveṇa saṃsthitam | nāsatyeśvaranāmānaṃ mahā kalmaṣanāśanam

Translation

اِیشور نے فرمایا: پھر اے مہادیوی، اُس مقام کے مشرق میں واقع اُس دھام کی طرف جاؤ—جسے ناسَتیہیشور کہا جاتا ہے، جو بڑے بڑے کَلْمَش (آلودگیِ گناہ) کو مٹا دینے والا ہے۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/from there
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोग (ablatival adverb: ‘from there/then’)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (महती देवी)

• तस्मात्: from that (place)
• तस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• पूर्वेण: to the east/by the eastern side
• पूर्वेण: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; दिशावाचक

• संस्थितम्: situated/placed
• संस्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; (स्थानविशेषस्य) स्थितम्

• नासत्येश्वरनामानम्: (the shrine) named Nāsatyeśvara
• नासत्येश्वरनामानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नासत्य + ईश्वर + नामन् (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (नासत्येश्वर इति नाम यस्य)

• महा: greatly
• महा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गवत्)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थे पूर्वपद-निपात (intensifier)

• कल्मषनाशनम्: destroyer of sin/impurity
• कल्मषनाशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कल्मष + नाशन (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कल्मषस्य नाशनम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāsatyeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara instructs Mahādevī on a sacred route: to the east stands the liṅga Nāsatyeśvara, radiating purity; pilgrims approach with folded hands, the coastal Prabhāsa landscape hinted in the background.

Characters & Entities

• Nāsatyeśvara
• Mahādevī
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha-journey is a path of purification: moving to the next shrine is framed as progressing toward removal of deep impurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāsatyeśvara shrine within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yātrā instruction: proceed eastward to Nāsatyeśvara, praised as a destroyer of great defilement (kalmaṣa).