Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

एकादश्यां विशेषेण पिंडं तत्र प्रदापयेत् । अक्षय्यां तृप्तिमायांति पितरस्तस्य भामिनि

Transliteration

ekādaśyāṃ viśeṣeṇa piṃḍaṃ tatra pradāpayet | akṣayyāṃ tṛptimāyāṃti pitarastasya bhāmini

Translation

اے حسین خاتون! خاص طور پر ایکادشی کے دن وہاں پِنڈ دان کرنا چاہیے۔ اس کے پِتَر (اجداد) اَکھَی، یعنی نہ ختم ہونے والی تسکین پاتے ہیں۔

Word by Word

• एकादश्याम्: on the Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; द्विगु-समास: एकादश (११) + ई (तिथि)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (adverbial instrumental: ‘especially’)

• पिण्डम्: rice-ball offering (piṇḍa)
• पिण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• प्रदापयेत्: should offer; should cause to be given
• प्रदापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु) + णिच् (प्रत्यय)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोजक (causative): ‘cause to give/offer’

• अक्षय्याम्: on Akṣayyā (the imperishable day)
• अक्षय्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अक्षय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; (तिथिविशेषः)

• तृप्तिम्: satisfaction; contentment
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आयान्ति: attain; come to
• आयान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• पितरः: the ancestors (pitṛs)
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• तस्य: of him; his
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; पितरः-सम्बन्ध

• भामिनि: O lovely lady
• भामिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन (Singular)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kuṇḍa (contextual)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī/Devī

Visual Art Cues

Scene: On Ekādaśī, a pilgrim sits facing the kuṇḍa, offering piṇḍas on darbha with water-libations; faint ancestral figures appear above, receiving the offering with serene relief.

Characters & Entities

• Ekādaśī
• pitṛs (ancestors)
• Ratnakuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-based offerings made on sacred lunar days benefit not only the pilgrim but also the ancestral line.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ratnakuṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍa-pradāna (ancestral offering) at the tīrtha, especially on Ekādaśī.