Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

इति ते चातिविख्याताः पवित्राः पञ्च भैरवाः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थाः कथितास्तव सुन्दरि

Transliteration

iti te cātivikhyātāḥ pavitrāḥ pañca bhairavāḥ | brahmakuṇḍasamīpasthāḥ kathitāstava sundari

Translation

پس اے حسین! میں نے تم سے اُن پانچ بھیرَووں کا بیان کیا جو نہایت مشہور اور پاک کرنے والے ہیں، اور برہماکنڈ کے نزدیک رہتے ہیں۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/thus)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी/षष्ठी?; बहुवचन; (contextually: ‘to you’ = चतुर्थी बहुवचन)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• अतिविख्याताः: very renowned
• अतिविख्याताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग) + विख्यात (ख्यात √ख्यात/ख्याय् धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle used adjectivally)

• पवित्राः: holy
• पवित्राः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; विशेषण

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; (here) प्रथमा बहुवचनार्थे; विशेषण

• भैरवाः: Bhairavas
• भैरवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन

• ब्रह्मकुण्डसमीपस्थाः: situated near Brahmakunda
• ब्रह्मकुण्डसमीपस्थाः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मकुण्ड (प्रातिपदिक; तत्पुरुष) + समीप (प्रातिपदिक) + स्थ (√स्था धातु, क्त/प्रत्ययान्त ‘स्थ’ as adjectival base)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; समासान्त विशेषण; ‘ब्रह्मकुण्डस्य समीपे स्थाः’

• कथिताः: have been told
• कथिताः: Karma (Predicate participle/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कथित (√कथ् धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थक (said/declared)

• तव: of you / to you
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी विभक्ति; एकवचन

• सुन्दरि: O beautiful one
• सुन्दरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; addressed to a देवी/महादेवी figure; explicit speaker not stated in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmakuṇḍa (with Pañca Bhairava sannidhi)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: The addressed lady (sundarī)

Visual Art Cues

Scene: Five distinct Bhairava forms stand or sit around the sacred pond’s perimeter, each with characteristic weapons and vāhana, forming a protective mandala around Brahmakuṇḍa; pilgrims approach with reverence.

Characters & Entities

• Pañca Bhairava
• Brahmakuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are protected and sanctified by powerful kṣetrapālas; remembering them is itself purifying.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmakuṇḍa in Prabhāsa Kṣetra, with emphasis on the nearby pañca-bhairavas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse concludes a description of the five Bhairavas as purifiers of the Brahmakuṇḍa area.