Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

कदाचिन्माघमासे तु शिवरात्र्यां वरानने । सस्मार पूर्वजातिं स भार्यामाहूय चाब्रवीत्

Transliteration

kadācinmāghamāse tu śivarātryāṃ varānane | sasmāra pūrvajātiṃ sa bhāryāmāhūya cābravīt

Translation

ایک بار ماہِ ماغھ میں، شبِ شِوَراتری کے مقدّس وقت، اے خوش رُو، اسے اپنا پچھلا جنم یاد آیا؛ پھر اس نے اپنی بیوی کو بلا کر کہا۔

Word by Word

• कदाचित्: once
• कदाचित्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (once/sometime)

• माघमासे: in the month of Māgha
• माघमासे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघमास (प्रातिपदिक; माघ + मास)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (माघस्य मासः)

• तु: but / then
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (contrastive particle)

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक; शिव + रात्रि)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (शिवस्य रात्रिः)

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक; वर + आनन)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (वरम् आननं यस्याः)

• सस्मार: remembered
• सस्मार: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पूर्वजातिम्: former birth
• पूर्वजातिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्वजाति (प्रातिपदिक; पूर्व + जाति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (पूर्वा जातिः)

• स: he
• स: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भार्याम्: (his) wife
• भार्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आहूय: having called
• आहूय: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ह्वे (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (ल्यप्/त्वा-प्रत्ययार्थः), पूर्वक्रिया (having called/summoned)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: A king in a palace chamber on the dark, sacred Śivarātri night in Māgha suddenly becomes contemplative, eyes distant with past-life remembrance, then summons his queen for a confidential revelation.

Characters & Entities

• Śivarātri
• Māgha
• Sudarśana
• Sunandā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri is depicted as spiritually potent—awakening memory, conscience, and the impulse toward vrata and sacred discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is within Prabhāsa-kṣetra māhātmya, which frames Śivarātri observance as especially meritorious there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri observance is introduced contextually, preparing for explicit vrata instructions in subsequent verses.