Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तावद्गर्जंति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये

Transliteration

tāvadgarjaṃti tīrthāni trailokye sacarācare | yāvadbrahmeśvaraṃ tīrthaṃ na paśyanti narāḥ priye

Translation

اے محبوبہ! جب تک لوگ برہمیشر کے تیرتھ کا درشن نہیں کرتے، تب تک تینوں لوکوں میں، چلنے پھرنے والے اور بے جان سب کے بیچ، دوسرے تیرتھ اپنی مہیمہ کا گرجتے رہتے ہیں۔

Word by Word

• तावत्: so long
• तावत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक अव्यय (correlative: so long/so much)

• गर्जन्ति: roar/resound
• गर्जन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तीर्थानि: holy places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि-लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थानाधिकरणे

• सचराचरे: with the moving and the unmoving
• सचराचरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स-चर-अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; त्रैलोक्ये विशेषणम् (with moving and unmoving beings)

• यावत्: as long as
• यावत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक अव्यय (relative: as long as)

• ब्रह्मेश्वरम्: Brahmeśvara
• ब्रह्मेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् विशेषणम्

• तीर्थम्: the holy place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of seeing)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नराः: people/men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; स्त्रीसम्बोधनम्

Speaker

Unknown (contextual narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmeśvara-tīrtha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Personified tīrthas across the three worlds, like roaring lions or heralds, fall silent as pilgrims approach the radiant Brahmeśvara-tīrtha; a beloved is addressed in intimate narration.

Characters & Entities

• Brahmeśvara Tīrtha
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual ‘greatness’ culminates in darśana of the highest tīrtha; lesser claims fade before the supreme sanctuary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmeśvara Tīrtha in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana—going to see/visit Brahmeśvara Tīrtha.