Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

सिद्धं सिद्धरसं पुंसां व्याधीनां क्षयकारकम् । हेमबीजमयं दिव्यं ब्रह्मकुण्डोद्भवं महत्

siddhaṃ siddharasaṃ puṃsāṃ vyādhīnāṃ kṣayakārakam | hemabījamayaṃ divyaṃ brahmakuṇḍodbhavaṃ mahat

یہ انسانوں کے لیے کامل کیا گیا ‘سِدّھ رَس’ ہے، جو بیماریوں کو گھلا کر مٹا دیتا ہے۔ سونے کے بیج سے بنا ہوا یہ الٰہی اور عظیم مادّہ برہما کُنڈ سے پیدا ہوا ہے۔

सिद्धम्perfected, accomplished
सिद्धम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)
सिद्धरसम्the perfected elixir
सिद्धरसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्ध + रस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
पुंसाम्of men/for people
पुंसाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)
व्याधीनाम्of diseases
व्याधीनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural)
क्षयकारकम्causing destruction (of diseases)
क्षयकारकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षय + कारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)
हेमबीजमयम्made of golden seed(s)
हेमबीजमयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहेम + बीज + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)
ब्रह्मकुण्डोद्भवम्arisen from Brahma-kuṇḍa
ब्रह्मकुण्डोद्भवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मकुण्ड + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धरसम् इति विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; adjective of siddharasam)

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Tirtha: Brahma-kuṇḍa (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Listener: null

Scene: At Brahma-kuṇḍa in Prabhāsa, a radiant, gold-seed-like essence (‘hemabīja-maya’) is shown emerging from sacred waters while sages and pilgrims witness its healing potency.

S
Siddha-rasa
B
Brahma-kuṇḍa
V
Vyādhi (disease)

FAQs

The tīrtha is portrayed as both spiritually salvific and worldly-beneficial; healing and purification are signs of divine presence rooted in dharma.

Brahma-kuṇḍa within Prabhāsa-kṣetra, presented as the source of the great siddha-rasa.

No explicit rite is stated; the verse highlights the tīrtha-derived siddha-rasa and its reputed capacity to destroy diseases.