Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

पूजाविधानं विस्तीर्य तन्मे निगदतः शृणु । आसीदस्मिन्कृते देवि सर्व ज्ञानविशारदः

Transliteration

pūjāvidhānaṃ vistīrya tanme nigadataḥ śṛṇu | āsīdasminkṛte devi sarva jñānaviśāradaḥ

Translation

پوجا کے طریقے کو میں تفصیل سے بیان کرتا ہوں، میری بات غور سے سنو۔ اے دیوی! اس کِرت یُگ میں یہاں ایک ایسا شخص تھا جو ہر طرح کے علم میں ماہر تھا۔

Word by Word

• पूजाविधानम्: the procedure of worship
• पूजाविधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा + विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पूजायाः विधानम्)

• विस्तीर्य: having elaborated
• विस्तीर्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + स्तॄ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having expanded/expounded’

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; सर्वनाम (here: ‘to me/for me’ sense)

• निगदतः: of (me) speaking/telling
• निगदतः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि + गद् (धातु)
• Form: शतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of (me) who is telling’

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• आसीत्: there was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम

• कृते: in the Kṛta (age)
• कृते: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘कृतयुगे’ इत्यर्थे (in the Kṛta age)

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• सर्वः: all, wholly
• सर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण

• ज्ञानविशारदः: skilled in knowledge
• ज्ञानविशारदः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञान + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ज्ञाने विशारदः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context for Siddheśvara/Jaigīṣavyeśvara narrative)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva promises Devī an expanded explanation of worship procedure; the scene shifts from mere naming to instructional mode, foreshadowing a sage’s exemplary life in Kṛta-yuga.

Characters & Entities

• Kṛta-yuga
• Devī
• pūjā-vidhāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-māhātmya includes both story and practice—right worship method (vidhi) supports right spiritual result.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the context for the worship procedure being explained.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva announces he will expand and teach the pūjā-vidhāna (worship procedure).