Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

दैवज्ञैः कलितः काल एष एव शुभोदयः । यथा कालात्ययो न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्

Transliteration

daivajñaiḥ kalitaḥ kāla eṣa eva śubhodayaḥ | yathā kālātyayo na syāttathā nītirvidhīyatām

Translation

نجومیوں کے حساب سے یہی وقت مبارک طلوعِ خیر ہے؛ لہٰذا ایسی تدبیر کی جائے کہ مقررہ گھڑی سے آگے کوئی تاخیر نہ ہو۔

Word by Word

• दैवज्ञैः: by astrologers
• दैवज्ञैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दैवज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• कलितः: ascertained
• कलितः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कल् (धातु) → कलित (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) — ‘determined/ascertained’

• कालः: the time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (कालः)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• शुभोदयः: an auspicious rise/auspicious moment
• शुभोदयः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—शुभः उदयः (कर्मधारयः)

• यथा: so that
• यथा: Sambandha (Clause-link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (so that/as)

• कालात्ययः: passing of the proper time / delay
• कालात्ययः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कालस्य अत्ययः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• स्यात्: should be/might occur
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तथा: thus
• तथा: Sambandha (Clause-link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/in that way)

• नीतिः: procedure/plan
• नीतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विधीयताम्: let (it) be arranged
• विधीयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोगः — ‘let it be arranged’

Speaker

Candrama (Rātrinātha) (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Astrologer-priests present the computed auspicious time; attendants hurry to arrange ritual items so the moment is not missed.

Characters & Entities

• Daivajña (astrologers)
• Kāla (time)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is strengthened by acting at the proper time; negligence and delay diminish the fruit of sacred undertakings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the tīrtha-narrative context (Puṣkara/Prabhāsa section), though it chiefly stresses auspicious timing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Choosing an auspicious, astrologically determined time and executing the rite without missing the proper moment.