Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

रत्नवीर्यं महापीठं काश्मीरं पीठमेव च । एतानि देवि पीठानि यो वेत्ति स च मन्त्रवित्

Transliteration

ratnavīryaṃ mahāpīṭhaṃ kāśmīraṃ pīṭhameva ca | etāni devi pīṭhāni yo vetti sa ca mantravit

Translation

رتن وِیریہ ایک عظیم پیٹھ ہے، اور کشمیر بھی پیٹھ ہے۔ اے دیوی، جو اِن پیٹھوں کو حقیقتاً جان لے، وہی منتر کا جاننے والا ہے۔

Word by Word

• रत्नवीर्यम्: Ratnavīrya
• रत्नवीर्यम्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रत्नवीर्य (प्रातिपदिक; रत्न + वीर्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (रत्नस्य वीर्यम् / name)

• महापीठम्: great pīṭha
• महापीठम्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापीठ (प्रातिपदिक; महा + पीठ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• काश्मीरम्: Kāśmīra (Kashmir)
• काश्मीरम्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काश्मीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; देशनाम

• पीठम्: pīṭha
• पीठम्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed, also
• एव: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• एतानि: these
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संकेत-प्रोनाउन

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• पीठानि: pīṭhas
• पीठानि: Karma (Object in apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत्

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु √विद्)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• मन्त्रवित्: knower of mantras
• मन्त्रवित्: Samānādhikaraṇa (Predicate noun/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रवित् (प्रातिपदिक; मन्त्र + वित् < √विद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (मन्त्रान् वेत्ति)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratnavīrya; Kāśmīra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (direct address) and the narrative audience

Visual Art Cues

Scene: A teacherly moment: the speaker addresses Devī, naming Ratnavīrya and Kāśmīra as luminous seats; a manuscript of mantras and a yantra appear as symbolic overlays on the landscape.

Characters & Entities

• Ratnavīrya
• Kāśmīra
• Pīṭhas
• Mantra-vit

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge is not abstract: understanding holy seats and their power is treated as a mark of true mantra-competence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ratnavīrya and Kāśmīra are praised as significant pīṭhas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite; it commends knowing the pīṭhas as spiritually efficacious knowledge.