Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ब्रह्माण्डे प्रथमं पीठं यत्प्रभासं व्यवस्थितम् । तत्र देवि महापीठे योगिन्यो भूचराः खगाः । भैरवेण समे तास्तु क्रीडन्ते स्वेच्छया प्रिये

brahmāṇḍe prathamaṃ pīṭhaṃ yatprabhāsaṃ vyavasthitam | tatra devi mahāpīṭhe yoginyo bhūcarāḥ khagāḥ | bhairaveṇa same tāstu krīḍante svecchayā priye

جو پیٹھ پربھاس میں قائم ہے وہ سارے برہمانڈ کے پیٹھوں میں پہلا ہے۔ وہاں، اے دیوی، اس مہاپیٹھ میں یوگنیاں—جو زمین پر بھی چلتی ہیں اور آکاش میں بھی اڑتی ہیں—اے محبوبہ، بھیرَو کے ساتھ مل کر اپنی مرضی سے کھیلتی اور لیلا کرتی ہیں۔

ब्रह्माण्डेin the universe (Brahmāṇḍa)
ब्रह्माण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘first’ (qualifying पीठम्)
पीठम्pīṭha, sacred seat
पीठम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
प्रभासम्Prabhāsa
प्रभासम्:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘Prabhāsa’ (as name of pīṭha/kshetra)
व्यवस्थितम्situated, established
व्यवस्थितम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-अव-स्था (धातु √स्था; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्तः (क्त), ‘established/situated’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
महापीठेin the great pīṭha
महापीठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापीठ (प्रातिपदिक; महा + पीठ)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महৎ पीठम्)
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भूचराःearth-walkers
भूचराः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूचर (प्रातिपदिक; भू + चर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (भूमौ चरन्ति)
खगाःsky-goers, birds
खगाः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
भैरवेणwith Bhairava
भैरवेण:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
समेin equality, as equals
समे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘equal/same’ (locative absolute sense: ‘in equality/being equal’)
ताःthey (those women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुbut, indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (contrastive particle)
क्रीडन्तेthey play, sport
क्रीडन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु √क्रीड्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
स्वेच्छयाby their own will
स्वेच्छया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक; स्व + इच्छा)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (स्वा इच्छा)
प्रियेO beloved (lady)
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; (प्रियā/प्रिये as vocative)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa Mahāpīṭha (Siddhalakṣmī/Vaiṣṇavī Śakti seat)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A vast sacred seat at Prabhāsa radiates as the ‘first pīṭha’; Yoginīs appear in two modes—some earth-walking, some sky-flying—circling and dancing with Bhairava at the center; the scene balances awe with sanctity, set against a coastal night-sky or twilight.

P
Prabhāsa
P
Pīṭha
Y
Yoginīs
B
Bhairava

FAQs

Prabhāsa is proclaimed a primordial seat of power; the sacred landscape is alive with divine attendants, affirming its exceptional sanctity.

Prabhāsa-kṣetra as a supreme Śākta pīṭha, associated with Yoginīs and Bhairava.

None directly; it emphasizes the metaphysical status and divine retinue of the place.