Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

असुरसुरगणानां पूजितस्य ध्रुवस्य कथयति कमनीयां कीर्तिमेतां शृणोति । सकलसुखनिधानरुद्रलोकं सुशांतः सुरगणदनुनाथैरर्चितं यात्यनंतम्

Transliteration

asurasuragaṇānāṃ pūjitasya dhruvasya kathayati kamanīyāṃ kīrtimetāṃ śṛṇoti | sakalasukhanidhānarudralokaṃ suśāṃtaḥ suragaṇadanunāthairarcitaṃ yātyanaṃtam

Translation

جو دھروَ کی اس دلکش شہرت کو بیان کرے یا سنے—جسے دیوتاؤں اور اسوروں کے جتھے پوجتے ہیں—وہ نہایت سکون پاتا ہے اور تمام مسرتوں کے خزانے، دیوتاؤں اور دانو نسل کے سرداروں کے معبود، بے کنار رودر لوک کو حاصل کرتا ہے۔

Word by Word

• असुरसुरगणानाम्: of the hosts of asuras and suras
• असुरसुरगणानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + सुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (असुराश्च सुराश्च तेषां गणाः)

• पूजितस्य: of the worshipped
• पूजितस्य: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पूजित (कृदन्त, पूज्-धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: ‘worshipped’)

• ध्रुवस्य: of Dhruva
• ध्रुवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कथयति: tells/relates
• कथयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कमनीयाम्: charming
• कमनीयाम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमनीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कीर्तिम्: fame/glory
• कीर्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एताम्: this
• एताम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सकलसुखनिधानरुद्रलोकम्: Rudra’s world, the repository of all happiness
• सकलसुखनिधानरुद्रलोकम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सकल (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + निधान (प्रातिपदिक) + रुद्रलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहु-तत्पुरुष (सकलानां सुखानां निधानं यः स रुद्रलोकः)

• सुशान्तः: very tranquil
• सुशान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु-शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (very peaceful)

• सुरगणदनुनाथैः: by the lords of the hosts of gods and of the Dānava(s)
• सुरगणदनुनाथैः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + दनु (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (सुरगणनाथैः च दनुनाथैः च)

• अर्चितम्: worshipped
• अर्चितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्चित (कृदन्त, अर्च्-धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (worshipped) — विशेषण for रुद्रलोकम्

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अनन्तम्: the endless (state)/to the Infinite
• अनन्तम्: Gati/Karma (Goal/गति-कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (as goal/extent)

Speaker

Narrator (phala-śruti conclusion within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhruveśvara (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene devotee narrates Dhruva’s sacred fame before a small assembly; above, a luminous Rudra-loka opens like an infinite realm, with Rudra’s presence implied by radiance and trident-emblems; gods and asuras offer flowers in reverence, emphasizing universality of worship.

Characters & Entities

• Dhruva
• Devas (Sura-gaṇa)
• Asuras
• Danu-nātha
• Rudra-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (listening) and kathana (narration) of sacred glory purify the mind, producing peace and higher spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, through the concluding praise (phala-śruti) of the Dhruva narrative connected to its liṅga and worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite or listen to the account of Dhruva’s glory; the text promises tranquility and attainment of Rudra-loka.