Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तस्य मध्ये तु सुश्रोणि लिंगं पूर्वमुखं स्थितम् । तस्मिन्पाशुपताः सिद्धा अघोराद्या महर्षयः । अनेनैव शरीरेण गतास्ते शिवमन्दिरम्

Transliteration

tasya madhye tu suśroṇi liṃgaṃ pūrvamukhaṃ sthitam | tasminpāśupatāḥ siddhā aghorādyā maharṣayaḥ | anenaiva śarīreṇa gatāste śivamandiram

Translation

اس کے بیچ میں، اے خوش اندام! ایک لِنگ مشرق رُخ قائم ہے۔ وہاں اَگھور وغیرہ پاشوپت مہارشی سِدھ ہوئے، اور اسی جسم کے ساتھ شیو کے دھام، شیو مندر کو پہنچ گئے۔

Word by Word

• तस्य: of it/that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अनुक्रम particle)

• सुश्रोणि: O fair-hipped one
• सुश्रोणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु-श्रोणि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (सु + श्रोणि)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पूर्व-मुखम्: east-facing
• पूर्व-मुखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (पूर्वं मुखं यस्य) विशेषण (qualifying लिङ्गम्)

• स्थितम्: situated, standing
• स्थितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) (कृदन्त: क्त/PPP)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying लिङ्गम्)

• तस्मिन्: in that (place)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम

• पाशुपताः: Pāśupatas
• पाशुपताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सिद्धाः: accomplished, perfected
• सिद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying पाशुपताः)

• अघोर-आद्याः: beginning with Aghora
• अघोर-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अघोर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (अघोरः आदिः येषाम्) विशेषण (qualifying महर्षयः)

• महर्षयः: great sages
• महर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अनेन: by/with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण/emphasis)

• शरीरेण: with the body
• शरीरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• गताः: went
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) (कृदन्त: क्त/PPP)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त) प्रयुक्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्रियार्थे (finite sense: 'went')

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• शिव-मन्दिरम्: Śiva’s temple
• शिव-मन्दिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य मन्दिरम्)

Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pūrvamukha-liṅga in Śrīmukha-vana (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Devī (addressed as Suśroṇi)

Visual Art Cues

Scene: In the forest’s heart stands an east-facing liṅga at sunrise; Pāśupata sages (Aghora and others) complete their sādhana; a visionary moment shows them rising, still embodied, toward a luminous Śiva-mandira in the sky.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Liṅga (east-facing)
• Pāśupatas
• Aghora
• Śiva-mandira
• Śrīmukha-vana
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Intense devotion and yogic discipline at a consecrated Liṅga can grant siddhi so complete it is described as reaching Śiva’s abode in the very body.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The east-facing Liṅga situated in the center of Śrīmukha-vana within Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

While no step-by-step ritual is listed, the verse centers on Pāśupata practice and Liṅga-upāsanā as the means to siddhi.