Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्

agniriti bhasma vāyuriti bhasma jalamiti bhasma sthalamiti bhasma sarvaṃ ha vā idaṃ bhasmābhavat | etāni cakṣūṃṣi nādīkṣitaḥ saṃspṛśet

’اگنی بھسم ہے؛ وایو بھسم ہے؛ جل بھسم ہے؛ پرتھوی بھسم ہے—بے شک یہ سب بھسم ہی ہو گیا۔‘ یہ (منتر) ‘آنکھیں’ ہیں؛ جو دیکشا یافتہ نہیں، وہ انہیں نہ چھوئے (نہ برتے)۔

अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative)
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय-रूपेण (as predicate noun)
वायुःwind
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
स्थलम्ground/earth
स्थलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषणम्
indeed
:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वाindeed/forsooth
वा:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/alternative particle; here expletive)
इदम्this (universe/thing)
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भस्मash
भस्म:
Pradhana-visheshya
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (predicate)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
एतानिthese
एतानि:
Visheshana
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘चक्षूंषि’ इत्यस्य विशेषणम्
चक्षूंषिeyes
चक्षूंषि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
not
:
Sambandha (negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अदीक्षितःan uninitiated person
अदीक्षितः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘दीक्षित’ = initiated; नकारेण ‘अदीक्षित’ = uninitiated; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
संस्पृशेत्should touch
संस्पृशेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pāśupata-bhasma-mantra (Prabhāsa context)

Type: kshetra

Scene: A guru imparts the ‘Agni is ash…’ formula to an initiated disciple; behind them, the five elements dissolve into a serene ash-colored cosmic field, symbolizing pralaya and detachment.

A
Agni
V
Vāyu
J
Jala
S
Sthala/Pṛthivī
D
Dīkṣā

FAQs

The ash-teaching conveys impermanence and Śaiva renunciation, and it is treated as initiatory knowledge requiring dīkṣā.

Prabhāsa Kṣetra, within the Pāśupateśvara Māhātmya’s Śaiva ritual-philosophy.

Use/handling of these ash-mantras is restricted: the uninitiated (nādīkṣita) should not employ them.