Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

संस्थितं पापशमनं युगलिंगं महाप्रभम् । अक्षमालेश्वरंनाम पुरा तस्य प्रकीर्तितम् । उग्रसेनेश्वरं नाम ख्यातं तस्यैव साम्प्रतम्

Transliteration

saṃsthitaṃ pāpaśamanaṃ yugaliṃgaṃ mahāprabham | akṣamāleśvaraṃnāma purā tasya prakīrtitam | ugraseneśvaraṃ nāma khyātaṃ tasyaiva sāmpratam

Translation

وہاں عظیم جلال والا ایک یُگَلِنگ قائم ہے جو پاپوں کو مٹانے والا ہے۔ پہلے وہ اَکشمالیشور کے نام سے مشہور تھا؛ اب وہی (لِنگ) اُگرسینیشور کے نام سے معروف ہے۔

Word by Word

• संस्थितम्: situated; established
• संस्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)

• पापशमनम्: removal of sin
• पापशमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप-शमन (प्रातिपदिक; पाप + शमन)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: पापस्य शमनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)

• युगलिङ्गम्: the yuga-liṅga (a liṅga named thus)
• युगलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युग-लिङ्ग (प्रातिपदिक; युग + लिङ्ग)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: युगस्य/युगलम् लिङ्गम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• महाप्रभम्: greatly splendid; very powerful
• महाप्रभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महाप्रभ (प्रातिपदिक; महा + प्रभ)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with preceding neuter)

• अक्षमालेश्वरम्: Akṣamāleśvara (name of the lord)
• अक्षमालेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षमाला-ईश्वर (प्रातिपदिक; अक्षमाला + ईश्वर)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: अक्षमालायाः ईश्वरः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• नाम: by name; called
• नाम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नाम-निपात (quotative/नाम-शब्दः ‘called’)

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन (gen sg)

• प्रकीर्तितम्: was proclaimed; was celebrated
• प्रकीर्तितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (passive sense: ‘was proclaimed’)

• उग्रसेनेश्वरम्: Ugraseneśvara (name)
• उग्रसेनेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उग्रसेन-ईश्वर (प्रातिपदिक; उग्रसेन + ईश्वर)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: उग्रसेनस्य ईश्वरः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नाम: called
• नाम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नाम-निपात (quotative)

• ख्यातम्: known; famed
• ख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (‘is known’)

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• साम्प्रतम्: at present; now
• साम्प्रतम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Akṣamāleśvara (formerly) / Ugraseneśvara (currently)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A luminous shrine housing a twin liṅga (two liṅgas together), radiating; a caption-like emphasis on its former and current names; devotees approaching for sin-removal.

Characters & Entities

• Akṣamāleśvara
• Ugraseneśvara
• Prabhāsa-kṣetra
• liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence as liṅga is portrayed as pāpa-śamana—removing sin—and sacred sites may carry layered names across time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The twin-liṅga shrine known formerly as Akṣamāleśvara and presently as Ugraseneśvara in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; the verse highlights the merit and identity of the shrine.