Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

अग्निहोत्री तु यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते । एते तस्य प्रणश्यंति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः

agnihotrī tu yo vipraḥ śūdrānnānna nivartate | ete tasya praṇaśyaṃti ātmā brahma trayo'gnayaḥ

لیکن وہ وِپْر (برہمن) جو اگنی ہوترا قائم رکھتا ہے اور پھر بھی شودر کے کھانے سے باز نہیں آتا، اس کے لیے یہ تینوں فنا ہو جاتے ہیں: اس کی آتما، اس کا برہما-تیج (مقدس قوت)، اور تین مقدس آگیں۔

अग्निहोत्रीan agnihotra performer
अग्निहोत्री:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्निहोत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अग्निहोत्रं यस्य अस्ति/करोति’ (agnihotra-performer)
तुindeed
तु:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (Brahmin)
शूद्रान्नात्from Śūdra’s food
शूद्रान्नात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशूद्र + अन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शूद्रस्य अन्नम्)
not
:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
निवर्ततेdesists/turns away
निवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) + नि- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘turns back/desists’
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (these)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (of him)
प्रणश्यन्तिperish/are destroyed
प्रणश्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नश् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
आत्माself/soul
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मBrahman / sacred knowledge
ब्रह्म:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण (three)
अग्नयःfires
अग्नयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Antyaja (contextual continuation)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A Vedic householder before three fires; a shadowy impurity motif approaches as he accepts questionable food, and the fires dim—symbolizing loss of tejas.

A
Agnihotra
V
Vipra/Brāhmaṇa
T
Trayo'gnayaḥ (three sacred fires)

FAQs

Ritual practice is portrayed as inseparable from disciplined conduct; violating the rule undermines one’s sacred potency and rites.

The instruction is embedded in the Prabhāsakṣetra Māhātmya, linking ritual discipline to the sanctity of Prabhāsa.

Agnihotra is referenced; the prescription is to refrain from the stated forbidden food to preserve the sanctity of the fires and rite.