Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

अमृतं बाह्मणस्यान्नं क्षत्रियान्नं पयः स्मृतम् । वैश्यान्नमन्नमित्याहुः शूद्रान्नं रुधिरं स्मृतम्

Transliteration

amṛtaṃ bāhmaṇasyānnaṃ kṣatriyānnaṃ payaḥ smṛtam | vaiśyānnamannamityāhuḥ śūdrānnaṃ rudhiraṃ smṛtam

Translation

“برہمن کا کھانا امرت کے مانند سمجھا گیا ہے؛ کشتری کا کھانا دودھ کے مانند یاد کیا جاتا ہے۔ ویشیہ کا کھانا بس ‘کھانا’ کہلاتا ہے؛ اور شودر کا کھانا خون کے مانند مانا گیا ہے۔”

Word by Word

• अमृतम्: nectar/ambrosia
• अमृतम्: Karta-Predicative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• ब्राह्मणस्य: of a Brahmin
• ब्राह्मणस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive: of a Brahmin)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विषय/उपमेय (the food)

• क्षत्रियान्नम्: Kṣatriya’s food
• क्षत्रियान्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्षत्रियस्य अन्नम्)

• पयः: milk
• पयः: Karta-Predicative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्मृतम्: is considered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रियासमानााधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is considered/said’

• वैश्यान्नम्: Vaiśya’s food
• वैश्यान्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वैश्यस्य अन्नम्)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karta-Predicative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)

• इति: thus
• इति: Sambandha/Particle
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative: thus)

• आहुः: they say
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (धातु; ‘to say’)
• Form: लिट्-लकार (परोक्श/परफेक्ट; here: ‘they say’), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• शूद्रान्नम्: Śūdra’s food
• शूद्रान्नम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूद्र + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शूद्रस्य अन्नम्)

• रुधिरम्: blood
• रुधिरम्: Karta-Predicative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)

• स्मृतम्: is considered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is considered’

Speaker

Antyaja (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic four-part composition: four vessels labeled nectar, milk, food, and blood aligned with brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra—rendered as allegory rather than literal gore; a teacher-figure points to the sequence.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Kṣatriya
• Vaiśya
• Śūdra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It presents a symbolic valuation of food as a way to reinforce ritual ideas of purity and social duty found in traditional discourse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Prabhāsakṣetra Māhātmya, tying dharma-instruction to the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is prescribed; the verse provides classificatory teaching used to justify restrictions about food.