Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

अस्मिन्मन्वन्तरे क्षिप्तः सागरैश्च चतुर्दिशम् । तस्येदं कीर्तितं देवि नाम सागरसंज्ञितम्

asminmanvantare kṣiptaḥ sāgaraiśca caturdiśam | tasyedaṃ kīrtitaṃ devi nāma sāgarasaṃjñitam

اے دیوی! اس منونتر میں وہ چاروں سمتوں میں سمندروں کے ذریعے پھیلا دیا گیا؛ اسی لیے یہ مقام ‘ساگر’ کے نام سے مشہور ہے۔

अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘in this’
मन्वन्तरेin the manvantara
मन्वन्तरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—मन्वः अन्तरम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः
क्षिप्तःwas cast/placed
क्षिप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootक्षिप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘thrown/cast’
सागरैःby the seas/oceans
सागरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
चतुर्दिशम्in the four directions
चतुर्दिशम्:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचतुर् + दिश् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययरूपेण प्रयुक्तम् (in four directions)
तस्यof it/of him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कीर्तितम्is mentioned
कीर्तितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकीर्त् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is said/mentioned’
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formनिपात (quotative/‘by name’)
सागरसंज्ञितम्named ‘Sāgara’
सागरसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसागर + संज्ञित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—सागर इति संज्ञा यस्य तत् (तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्राय), कृदन्तः ‘संज्ञित’ (क्त)

Skanda (deduced, Prabhāsa-kṣetra Māhātmya narration to a listener addressed as Devī)

Tirtha: Sāgara

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: A symbolic map-like vision: the ocean radiates to the four quarters from a central Prabhāsa shore; above, a manvantara wheel motif; Devī listens as the sage explains the name ‘Sāgara’.

D
Devī
S
Sāgara

FAQs

Sacred places are remembered through divine events; their very names preserve cosmic history and inspire pilgrimage-faith.

Prabhāsa-kṣetra, with a locality/feature identified by the name “Sāgara.”

No direct ritual is prescribed here; the verse establishes the sacred name and sanctity of the place.