Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं सागरार्कजम् । श्रुतं दुःखौघशमनं महापातकनाशनम्

Transliteration

ityevaṃ kathitaṃ devi māhātmyaṃ sāgarārkajam | śrutaṃ duḥkhaughaśamanaṃ mahāpātakanāśanam

Translation

یوں، اے دیوی، ساگرارک کی عظمت بیان کی گئی۔ اسے سننے سے غم کے سیلاب تھم جاتے ہیں اور بڑے بڑے پاپ (مہاپاتک) مٹ جاتے ہیں۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative/closure particle)

• एवम्: in this way
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• कथितम्: has been told
• कथितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; कर्मणि-भाव (said/told)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन

• सागरार्कजम्: born of Sāgara and Arka / related to Sāgara and the Sun
• सागरार्कजम्: Karman (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + ज (√जन् धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सागर-अर्कयोः/सागरात् अर्कात् जातम्—contextual)

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; अर्थः—श्रवणविषयीकृतम् (heard)

• दुःखौघशमनम्: remover of floods of sorrow
• दुःखौघशमनम्: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + शमन (√शम् धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (दुःखौघस्य शमनम्)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महापातक (प्रातिपदिक; महा+पातक) + नाशन (√नश् धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकस्य नाशनम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāgarārka / Sāgarāditya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A concluding benediction-like verse: the narrator addresses Devī, declaring the Sāgarārka-māhātmya; subtle imagery of ocean-shore sunlight and a listener receiving relief from sorrow and sin.

Characters & Entities

• Devī
• Sāgara
• Arka (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred listening (śravaṇa) is itself a purifying practice; the Māhātmya transforms grief and dissolves heavy karmic burdens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra and its Sūrya-linked tradition (Sāgarārka) within the Prabhāsa Khaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa-phala is highlighted: hearing the Māhātmya is declared to remove sorrow and destroy major sins.