Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सर्वकामसमृद्धात्मा भूया ज्जन्मनिजन्मनि । एवं क्षेमेश्वरं लिंगं ख्यातं पातकनाशनम्

Transliteration

sarvakāmasamṛddhātmā bhūyā jjanmanijanmani | evaṃ kṣemeśvaraṃ liṃgaṃ khyātaṃ pātakanāśanam

Translation

انسان جنم جنم میں تمام مطلوبہ مرادوں سے بھرپور ہو۔ یوں یہ لِنگ ‘کْشیمیشور’ کے نام سے معروف ہے، جو گناہوں کا ناس کرنے والا مشہور ہے۔

Word by Word

• सर्वकामसमृद्धात्मा: one whose self is enriched with all desires (fulfilled)
• सर्वकामसमृद्धात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + समृद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सर्वकामैः समृद्धः आत्मा यस्य सः)

• भूयात्: may (he) be / may it become
• भूयात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• जन्मनि: in (each) birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• जन्मनि: in (every) birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (पुनरुक्तिः: जन्मनि जन्मनि = in birth after birth)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)

• क्षेमेश्वरम्: Kṣemeśvara (Lord of welfare)
• क्षेमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षेमस्य ईश्वरः)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ख्यातम्: renowned / known
• ख्यातम्: Kriya (Predicate complement/क्रियापूरक)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘प्रसिद्धम्/विख्यातम्’

• पातकनाशनम्: destroyer of sins
• पातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक; √नश्/नाश्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पातकस्य नाशनम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣemeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: The liṅga labeled Kṣemeśvara, surrounded by devotees receiving blessings—some seeking prosperity, others seeking absolution; inscriptions or banners indicating ‘pātaka-nāśana’ and ‘sarva-kāma-prada’.

Characters & Entities

• Kṣemeśvara
• Śiva (liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s sacred presence at a tīrtha grants both worldly fulfillment and purification from pāpa when approached with faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṣemeśvara liṅga in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: worship/darśana of Kṣemeśvara for sarvakāma-siddhi and pāpa-kṣaya.