Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

एवमुक्ता गता साध्वी देवराड्यत्र संस्थितः । सर्वद्दुःखविनिर्मुक्ता सर्वदैत्यभयोज्झिता

Transliteration

evamuktā gatā sādhvī devarāḍyatra saṃsthitaḥ | sarvadduḥkhavinirmuktā sarvadaityabhayojjhitā

Translation

یوں خطاب پا کر وہ پاک دامن خاتون روانہ ہو گئی؛ اور دیوراج وہاں قائم ہو گیا—ہر غم سے آزاد اور دیوتاؤں کے دشمنوں کے ہر خوف سے رہائی پا کر۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• उक्ता: having been spoken to/told
• उक्ता: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (past participle; fem nom sg)

• गता: went
• गता: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तं क्रियार्थे; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (past participle used predicatively; fem nom sg)

• साध्वी: the virtuous woman
• साध्वी: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem nom sg)

• देवराट्: Devarāṭ (a name/title)
• देवराट्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: देवराट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• संस्थितः: remained/was stationed
• संस्थितः: क्रिया (State)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तं क्रियार्थे; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (past participle used predicatively; masc nom sg)

• सर्वत्-दुःख-विनिर्मुक्ता: freed from all sorrow
• सर्वत्-दुःख-विनिर्मुक्ता: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्वत् (अव्यय/उपसर्गवत्) + दुःख (प्रातिपदिक) + विनिर्मुक्त (कृदन्त)
• Form: समास (तत्पुरुष; ‘सर्वत्’ उपपदपूर्वक); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem nom sg)

• सर्व-दैत्य-भय-उज्झिता: rid of all fear of demons
• सर्व-दैत्य-भय-उज्झिता: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + उज्झित (कृदन्त)
• Form: समास (तत्पुरुष); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem nom sg)

Speaker

Īśvara (Śiva) (contextual narration continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The virtuous lady departs serene; Indra is shown taking a settled, protected stance at Prabhāsa; the atmosphere is one of closure—sorrow and demon-fear lifted.

Characters & Entities

• Indrāṇī (Paulomī)
• Indra (Devarāṭ)
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace restores stability—devotion yields protection, relief from suffering, and renewed order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the setting of Paulomīśvara’s installation and its protective power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse summarizes the result of prior worship—release from sorrow and fear.