Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

छाया तां विशते दिव्या स्मृता सा तेन निक्षुभा । सांप्रतं वर्तते योऽयं मनुर्लोके महामते

chāyā tāṃ viśate divyā smṛtā sā tena nikṣubhā | sāṃprataṃ vartate yo'yaṃ manurloke mahāmate

الٰہی چھایا اس (سنجنا) میں داخل ہوئی؛ اسی سبب وہ اسی نام سے نِکشُبھا کے طور پر یاد کی جاتی ہے۔ اور جو منو اس وقت دنیا میں کارفرما ہے، اے عالی ہمت—

छायाshadow
छाया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
ताम्her/that (f.)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
विशतेenters
विशते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद-आत्मनेपदप्रयोगः (Ātmanepada)
दिव्याdivine
दिव्या:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण (छाया)
स्मृताis remembered/called
स्मृता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; कर्मणि भाव
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (Reason/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
निक्षुभाunagitated
निक्षुभा:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनि-क्षुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण/उपनाम
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
वर्ततेexists, continues
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक
अयम्this
अयम्:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
मनुःManu
मनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक); महा + मति
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; संबोधनपद

Īśvara (Śiva) (continued discourse; verse ends mid-thought leading to next verse)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pārvatī (addressed as devēśi/priye)

Scene: A luminous, subtle Chāyā merges into Saṃjñā; sages witness the metaphysical union while a cosmic genealogy scroll unfurls behind them, indicating the presently reigning Manu.

Ī
Īśvara (Śiva)
C
Chāyā
S
Saṃjñā
N
Nikṣubhā
M
Manu

FAQs

Purāṇic teaching links metaphysical events (entry/identity) with dharmic time (Manu cycles), showing order behind apparent change.

The verse is part of the Prabhāsakṣetra Māhātmya, contributing to Prabhāsa’s fame as a locus of sacred revelation.

No ritual prescription is stated in this verse.