Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

दंपत्योर्भोजनं तत्र देयं यात्राफलेप्सुभिः । कञ्चुकं फलदानं च गौरिणीनां च भोजनम्

Transliteration

daṃpatyorbhojanaṃ tatra deyaṃ yātrāphalepsubhiḥ | kañcukaṃ phaladānaṃ ca gauriṇīnāṃ ca bhojanam

Translation

جو لوگ یاترا کے پھل کے خواہاں ہوں، وہ وہاں میاں بیوی کو بھوجن کرائیں؛ نیز کَنجُک (اوپر کا کپڑا) اور پھل دان کریں، اور گوری دیوی کی بھکت عورتوں کو بھی بھوجن نذر کریں۔

Word by Word

• दम्पत्योः: of the couple (husband and wife)
• दम्पत्योः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (दम्पती-शब्दः), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), द्विवचनम् (Dual)

• भोजनम्: food; feeding
• भोजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त भाव्य/विधेयार्थक कृदन्तम् (gerundive: ‘to be given’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; भोजनम् इत्यस्य विशेषणम्

• यात्रा-फल-एप्सुभिः: by those desiring the fruit of pilgrimage
• यात्रा-फल-एप्सुभिः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + एप्सु (आप्-धातुज, इच्छार्थक प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (‘यात्रायाः फलम्’ + ‘फलम् एप्सवः’); पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्

• कञ्चुकम्: a tunic/upper garment
• कञ्चुकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कञ्चुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दान-वस्तु

• फल-दानम्: gift of fruits
• फल-दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘फलस्य दानम्’); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• गौरिणीनाम्: of the Gaurī-women (female devotees/attendants of Gaurī)
• गौरिणीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• भोजनम्: food; feeding
• भोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दान-वस्तु

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in Prabhāsa offer a seated married couple a complete meal on leaf-plates; nearby, a donor presents a folded upper-cloth and a basket of fruits; Gaurī-devotee women are respectfully served food, with a shrine-lamp in the background.

Characters & Entities

• Dampatī (married couple)
• Gaurī
• Dāna (charity/offerings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is perfected through dāna—especially feeding and gifting—with a focus on supporting householders and Devī’s devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, particularly the worship context around Kuṇḍeśvarī/Gaurī associated with Śaṅkhodaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daṃpati-bhojana (feeding a married couple), gifting a kañcuka (garment/cloth) and fruits, and feeding women devoted to Gaurī.