Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

स्नात्वा च पुष्करे तीर्थे यस्तल्लिगं प्रपूजयेत् । नियतो नियताहारो मासमेकं निरन्तरम्

Transliteration

snātvā ca puṣkare tīrthe yastalligaṃ prapūjayet | niyato niyatāhāro māsamekaṃ nirantaram

Translation

پُشکر تیرتھ میں اشنان کرکے جو کوئی اُس لِنگ کی عقیدت سے پوجا کرے، ضبطِ نفس اور مقررہ غذا کے ساتھ، پورا ایک ماہ مسلسل—

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• पुष्करे: at Puṣkara
• पुष्करे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• तीर्थे: at the sacred ford
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (सन्धि: तत् + लिङ्गम् = तल्लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्रपूजयेत्: should worship
• प्रपूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नियतः: disciplined
• नियतः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
• Type: Adjective
• Root: नियत (√यम् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्यय; ‘संयतः/नियमयुक्तः’

• नियताहारः: of regulated diet
• नियताहारः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमाना)
• Type: Adjective
• Root: नियत + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नियतः आहारः यस्य) / कर्मधारय-भाव; विशेषण

• मासम्: for a month
• मासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; काल-अवधि (duration)

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; संख्याविशेषण

• निरन्तरम्: continuously
• निरन्तरम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (continuously)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara-tīrtha (Prabhāsa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, freshly bathed at a sacred waterbody labeled Puṣkara-tīrtha, offers bilva leaves, flowers, and water to a radiant liṅga, maintaining a simple ascetic diet and daily routine for a month.

Characters & Entities

• Puṣkara tīrtha
• Liṅga
• Vrata (monthly observance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snāna combined with sustained disciplined worship multiplies merit and stabilizes devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Puṣkara tīrtha in the Prabhāsa Kṣetra context, linked to worship of the celebrated liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at Puṣkara tīrtha, then worship the liṅga with discipline and regulated diet for one uninterrupted month.