Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ततः कालान्तरे देवि ऋषिशापान्महातपाः । ययौ दाशरथी रामः ससीतः सहलक्ष्मणः

Transliteration

tataḥ kālāntare devi ṛṣiśāpānmahātapāḥ | yayau dāśarathī rāmaḥ sasītaḥ sahalakṣmaṇaḥ

Translation

پھر کچھ عرصہ بعد، اے دیوی، ایک رِشی کے شاپ کے سبب، مہاتپسوی دشرتھی رام، سیتا اور لکشمن کے ساتھ روانہ ہوئے۔

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb)

• काल-अन्तरे: at another time/later
• काल-अन्तरे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य अन्तरम्)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• ऋषि-शापात्: due to a sage's curse
• ऋषि-शापात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषेः शापः)

• महातपाः: the great ascetic
• महातपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महातपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् तपाः/महातपस्वी)

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• दाशरथी: the son of Daśaratha
• दाशरथी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाशरथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स-सीतः: with Sītā
• स-सीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + सीता (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सीतया सह)

• सह-लक्ष्मणः: with Lakṣmaṇa
• सह-लक्ष्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय/उपपद) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (लक्ष्मणेन सह)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Rāma departing as an ascetic with Sītā and Lakṣmaṇa; the unseen force of a ṛṣi’s curse hangs like a dark cloud; their faces calm yet poignant, carrying bows and minimal belongings.

Characters & Entities

• Śrī Devī
• Rāma
• Sītā
• Lakṣmaṇa
• Ṛṣi-śāpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the righteous endure hardship through destiny and dharma; adversity becomes the doorway to tapas and tīrtha-encounter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse prepares the journey narrative that leads to Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the emphasis is on tapas and the dharmic journey with family and brotherly support.