Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

प्रभासनाम्नो देवेशि तल्लिंगाराधनोद्यतः । इति ते कथितं देवि प्रभासेश्वरसूचकम्

Transliteration

prabhāsanāmno deveśi talliṃgārādhanodyataḥ | iti te kathitaṃ devi prabhāseśvarasūcakam

Translation

اے دیوتاؤں کی ملکہ، وہ ‘پرَبھاس’ نامی اُس لِنگ کی پوجا میں یکسو ہو گیا۔ پس اے دیوی، میں نے تمہیں پرَبھاسیشور کی نشان دہی کرنے والی بات سنا دی۔

Word by Word

• प्रभासनाम्नः: of the name ‘Prabhāsa’
• प्रभासनाम्नः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) ‘नामन्’; समासः—प्रभासस्य नाम (षष्ठी-तत्पुरुष)

• देवेशि: O goddess (lady of gods)
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/1st), एकवचन (Singular)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); ‘लिङ्ग’ इत्यस्य विशेषणम्

• लिङ्ग: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्ग: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आराधन: worship
• आराधन: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आ-√राध् (धातु) + अन (कृत् प्रत्यय) → आराधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); कृतान्त-भाववाचक (action-noun)

• उद्यतः: intent/ready (to do)
• उद्यतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उद्-√यम् (धातु) + क्त (कृत्) → उद्यत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘ready/intent’

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-सूचक-अव्यय (quotative particle)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular)

• कथितम्: has been told
• कथितम्: Karma (Predicate complement/कर्म-भाव)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु) + क्त (कृत्) → कथित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) — ‘has been told’

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/1st), एकवचन (Singular)

• प्रभासेश्वरसूचकम्: indicative of Prabhāseśvara
• प्रभासेश्वरसूचकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास-ईश्वर-सूचक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—प्रभासस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष) + सूचक (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय) → ‘प्रभासेश्वरस्य सूचक’

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāseśvara (liṅga named Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (deveśi/devī)

Visual Art Cues

Scene: Prabhāsa (Vasu) stands in devotion before a radiant liṅga labeled Prabhāsa; Devī is addressed as the narrator concludes the revelation of Prabhāseśvara’s indicator-signs.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Liṅga
• Prabhāseśvara
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through liṅga-worship is presented as a direct means to connect with Śiva’s presence at a sacred site.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra and the liṅga known as Prabhāseśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (ārādhana) of the Prabhāsa-named liṅga is indicated.