Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

विश्वकर्मा सुतस्तस्याः सृष्टिकर्ता प्रजापतिः । देवानां तक्षको विद्वान्मनोर्मातामहः स्मृतः

Transliteration

viśvakarmā sutastasyāḥ sṛṣṭikartā prajāpatiḥ | devānāṃ takṣako vidvānmanormātāmahaḥ smṛtaḥ

Translation

اسی سے وِشوکرما پیدا ہوا، جو سَرشٹی کا رچنہار پرجاپتی ہے۔ وہی دانا تَکشک، دیوتاؤں کا کاریگر، منو کا نَنھیال کا نانا مانا جاتا ہے۔

Word by Word

• विश्व-कर्मा: Viśvakarmā
• विश्व-कर्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुतः: son
• सुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सृष्टि-कर्ता: creator of creation
• सृष्टि-कर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वकर्मा) समानाधिकरणम्

• प्रजा-पतिः: lord of creatures, Prajāpati
• प्रजा-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वकर्मा) समानाधिकरणम्

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• तक्षकः: carpenter/artisan
• तक्षकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वकर्मा) समानाधिकरणम्

• विद्वान्: learned, skilled
• विद्वान्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विद्वस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (तक्षकः/विश्वकर्मा)

• मनॊः: of Manu
• मनॊः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• माता-महः: maternal grandfather
• माता-महः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माता (प्रातिपदिक) + मह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वकर्मा) समानाधिकरणम्

• स्मृतः: is remembered/considered
• स्मृतः: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (is said/remembered)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra / Prabhāseśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Viśvakarmā emerges as a radiant artisan-deity from Bhuvanā’s lineage: shown with tools and a celestial workshop; Prabhāsa-kṣetra’s shrine architecture subtly echoes his craft.

Characters & Entities

• Viśvakarmā
• Prajāpati
• Takṣaka
• Manu
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are praised through divine lineages, showing how cosmic order (creation, craftsmanship, dharma) is rooted in sanctified tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger context is the glorification of Prabhāsa Kṣetra and Prabhāseśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed in this verse; it establishes sacred genealogy and divine roles.