Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

धनुषां सप्तके देवि नातिदूरे व्यवस्थितम् । स्थापितं तन्महालिंगं वसूनामष्टमेन हि

Transliteration

dhanuṣāṃ saptake devi nātidūre vyavasthitam | sthāpitaṃ tanmahāliṃgaṃ vasūnāmaṣṭamena hi

Translation

اے دیوی! یہ زیادہ دور نہیں، سات کمانوں کے فاصلے پر قائم ہے۔ وہ عظیم لِنگ درحقیقت وَسُوؤں میں سے آٹھویں نے ہی پرتیِشٹھت کیا تھا۔

Word by Word

• धनुषाम्: of bows
• धनुषाम्: Sambandha (Genitive of measure/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; परिमाण-सम्बन्ध (of bows: measure)

• सप्तके: in a group of seven (i.e., seven bow-lengths)
• सप्तके: Adhikarana (Measure/location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (within a set of seven)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• न: not
• न: Kriya-visheshaṇa (Negation/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• अतिदूरे: too far away
• अतिदूरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अतिदूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (locative: too far)

• व्यवस्थितम्: situated
• व्यवस्थितम्: Kriya (Predicate complement/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (situated/standing)

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) (णिच्: स्थापयति) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (was established)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of महालिङ्गम्)

• महालिङ्गम्: the great liṅga
• महालिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महच्च तत् लिङ्गम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वसूनाम्: of the Vasus
• वसूनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध (of the Vasus)

• अष्टमेन: by the eighth (Vasu)
• अष्टमेन: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (agent/instrumental: by the eighth)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/हेतु-निपात (emphatic/causal particle)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāseśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A close-by coastal shrine is indicated with a traditional distance measure; the narrative highlights a radiant mahāliṅga installed by a Vasu, suggesting celestial presence around the sanctum.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī (Devī)
• Prabhāseśvara
• Vasus
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a kṣetra is reinforced through divine/ancient consecration narratives and precise sacred topography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāseśvara’s mahā-liṅga in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it states the consecration (sthāpana) of the liṅga by the eighth Vasu.