Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 183

Devanagari script

सप्तस्वरविनिर्वृत्तं यतित्रयविभूषितम् । सप्तधातुसमायुक्तं षड्जाति त्रिगुणाश्रयम्

Transliteration

saptasvaravinirvṛttaṃ yatitrayavibhūṣitam | saptadhātusamāyuktaṃ ṣaḍjāti triguṇāśrayam

Translation

وہ نغمہ سات سُروں سے نمودار ہوا، تین یتیوں سے آراستہ؛ سات دھاتُوؤں سے یُکت، چھ جاتیوں میں قائم، اور تین گُنوں کے سہارے پر ٹھہرا ہوا۔

Word by Word

• सप्तस्वरविनिर्वृत्तम्: produced from the seven notes
• सप्तस्वरविनिर्वृत्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + स्वर + विनिर्वृत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तस्वरैः विनिर्वृत्तम्); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यतित्रयविभूषितम्: adorned with the three yatis (rhythmic divisions)
• यतित्रयविभूषितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यति + त्रय + विभूषित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (यतित्रयेण विभूषितम्); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सप्तधातुसमायुक्तम्: endowed with seven dhātus (elements)
• सप्तधातुसमायुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त + धातु + समायुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तधातुभिः समायुक्तम्); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• षड्जाति: (having) six jātis (classes)
• षड्जाति: Visheshana/Predicate (विशेषण/विधेय)
• Type: Noun
• Root: षड् + जाति (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (षड् जातयः यस्य/षड्जातिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिगुणाश्रयम्: resting on the three guṇas
• त्रिगुणाश्रयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + गुण + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रिगुणानाम् आश्रयः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial, diagrammatic visualization of sacred music: seven svaras radiating as lotus-petals, three yatis as rhythmic pillars, and tri-guṇa strands supporting the sonic mandala over Prabhāsa’s sacred shore.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Gandharvas
• Ravi (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional music is portrayed as harmonizing cosmic principles—sound, rhythm, and guṇas—into a sanctifying offering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya includes this depiction of celestial worship through music.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it describes the sanctity of structured devotional performance (gīta) as worship.