Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 11›Shloka 180
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 180

Devanagari script

इति सकलजगत्प्रसूति भूतं त्रिभुवनभावनधामहेतुमेकम् । रविमखिलजगत्प्रदीपभूतं त्रिदशवरं प्रणतोऽस्मि देवदेवम्

Transliteration

iti sakalajagatprasūti bhūtaṃ tribhuvanabhāvanadhāmahetumekam | ravimakhilajagatpradīpabhūtaṃ tridaśavaraṃ praṇato'smi devadevam

Translation

یوں میں اُس ایک روی کو سجدۂ تعظیم کرتا ہوں—جو تمام جہانوں کی پیدائش کا سرچشمہ، تینوں عالم کو سنبھالنے والا واحد سبب اور آستانہ ہے؛ جو سارے کائنات کا چراغ بن کر چمکتا ہے، دیوتاؤں میں برتر، دیوتاؤں کا دیوتا۔

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-निपात (quotative particle)
सकलentire
सकल:
—
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
जगत्world
जगत्:
—
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
प्रसूतिorigin/production of the whole world
प्रसूति:
—
TypeNoun
Rootप्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः: सकल-जगत्-प्रसूति (षष्ठी-तत्पुरुष)
भूतम्being/become
भूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभू (धातु) + क्त → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
त्रिभुवनthree worlds
त्रिभुवन:
—
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + भुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
भावनnourishing/welfare-causing
भावन:
—
TypeNoun
Rootभावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
धामabode/splendor
धाम:
—
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
हेतुम्cause
हेतुम्:
—
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासाङ्ग
एकम्the one cause/abode for the welfare of the three worlds
एकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: त्रिभुवन-भावन-धाम-हेतु-एकम् (तत्पुरुष)
रविम्the Sun
रविम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अखिलall/entire
अखिल:
—
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
जगत्world
जगत्:
—
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
प्रदीपlamp
प्रदीप:
—
TypeNoun
Rootप्रदीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
भूतम्being the lamp of the whole world
भूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभू (धातु) + क्त → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: अखिल-जगत्-प्रदीप-भूतम् (तत्पुरुष)
त्रिदशgod (one of the thirty)
त्रिदश:
—
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
वरम्best among the gods
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: त्रिदश-वरम् (तत्पुरुष)
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनम् (धातु) + क्त → प्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद
देवgod
देव:
—
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
देवम्God of gods
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: देव-देवम् (षष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां देवः')
Speaker

Unnamed devotee/narrative voice within the māhātmya (concluding salutation to Ravi)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ravi/Āditya

Visual Art Cues

Scene: Ravi dominates the sky as the ‘lamp of the universe’; three worlds are shown as layered spheres bathed in light. A devotee bows with hands joined, emphasizing the singular cause behind multiplicity.

Characters & Entities
R
Ravi (Sūrya)
T
Tridaśa (Devas)

FAQs

The Sun is revered as the visible cosmic principle—creator-like source, sustainer, and illuminator—worthy of the highest reverence.

Prabhāsa-kṣetra is the setting, where the māhātmya frames such hymns as part of the site’s sanctity.

The verse models vandanā (salutation) and stuti (praise); no specific dāna/snānā/japa rule is stated.

←Previous Verse
Next Verse→