Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 176

Devanagari script

तव तिमिरासवपानमदाद्भवति विलोहितविग्रहता । मिहिरविभासतया सुतरां त्रिभुवनभावनमात्रपरः

Transliteration

tava timirāsavapānamadādbhavati vilohitavigrahatā | mihiravibhāsatayā sutarāṃ tribhuvanabhāvanamātraparaḥ

Translation

تاریکی کے رس کی شراب نوشی کی سرمستی سے تیرا روپ سرخی مائل دکھائی دیتا ہے؛ مگر اے مِہِر، تیری شمسی تابانی میں تو سراسر تینوں بھونوں کی پرورش ہی میں منہمک ہے۔

Word by Word

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• तिमिर: darkness
• तिमिर: —
• Type: Noun
• Root: तिमिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासाङ्ग (compound member)

• आसव: liquor/ferment
• आसव: —
• Type: Noun
• Root: आसव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• पान: drinking
• पान: —
• Type: Noun
• Root: पा (धातु) + ल्युट् (प्रत्यय) → पान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• मदात्: from intoxication
• मदात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• भवति: becomes/arises
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• विलोहित: very red
• विलोहित: —
• Type: Adjective
• Root: वि-लोहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग

• विग्रहता: red-bodiedness/red form
• विग्रहता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विग्रहता (प्रातिपदिक; -ता भाववाचक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः: विलोहित-विग्रहता (कर्मधारय-तत्पुरुषभावः)

• मिहिर: sun
• मिहिर: —
• Type: Noun
• Root: मिहिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• विभास: radiance/shine
• विभास: —
• Type: Noun
• Root: वि-भास् (धातु) + घञ् → विभास (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-एकवचन-समर्थ (in compound); समासाङ्ग

• तया: by that
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सुतराम्: very much/exceedingly
• सुतराम्: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सुतराम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• त्रिभुवन: the three worlds
• त्रिभुवन: —
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुसमासः

• भावन: nourishing/causing welfare
• भावन: —
• Type: Noun
• Root: भावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग

• मात्र: only/merely
• मात्र: —
• Type: Adjective
• Root: मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग; अवच्छेदक (only/merely)

• परः: devoted solely to the welfare of the three worlds
• परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः: त्रिभुवन-भावन-मात्र-परः (तत्पुरुष)

Speaker

Unspecified within snippet (Sūrya-stuti in Prabhāsa-kṣetra-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (dawn purification moment)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A crimson dawn spreads as darkness recedes like spilled wine; Sūrya’s brilliance washes the three worlds—humans, devas, and nature—into renewed life.

Characters & Entities

• Sūrya (Mihira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the transition from darkness to light is read as divine compassion: Sūrya’s radiance sustains and uplifts all realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The hymn belongs to Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, reinforcing the sanctity of Prabhāsa for Sūrya devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the imagery supports dawn-time contemplation of Sūrya as the remover of darkness.