Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 147

Devanagari script

व्यशीर्यंत महामेघा घोरारावविराविणः । भास्वद्भ्रमणविभ्रांतभूम्याकाशमहीतलम्

Transliteration

vyaśīryaṃta mahāmeghā ghorārāvavirāviṇaḥ | bhāsvadbhramaṇavibhrāṃtabhūmyākāśamahītalam

Translation

پھر ہولناک گرج کے ساتھ گونجتے ہوئے عظیم بادل پھٹ کر بکھر گئے؛ اور بھاسوت کے گردش کرنے کی حرکت سے زمین، آسمان اور سطحِ عالم حیرانی میں ڈگمگا اٹھے۔

Word by Word

• व्यशीर्यन्त: broke apart, crumbled
• व्यशीर्यन्त: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + शॄ/शृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘to break apart, crumble’

• महामेघाः: great clouds
• महामेघाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महामेघ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (महान् मेघः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• घोरारावविराविणः: roaring with dreadful cries
• घोरारावविराविणः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक) + आराव (प्रातिपदिक) + विराविन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (महामेघाः)

• भास्वत्: shining
• भास्वत्: Compound member (समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• भ्रमण: circling, motion
• भ्रमण: Compound member (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: भ्रमण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• विभ्रान्त: thrown into confusion
• विभ्रान्त: Compound member (समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: वि + भ्रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• भूमि: earth/ground
• भूमि: Compound member (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• आकाश: sky
• आकाश: Compound member (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• महीतलम्: the earth-surface
• महीतलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मही + तल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (मही-तलम् = earth-surface), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपदम् (भास्वद्भ्रमणविभ्रान्तभूम्याकाशमहीतलम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya; specific speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī addressed as varavarṇinī

Visual Art Cues

Scene: Gigantic clouds split and shred with dreadful thunder; the ‘Radiant One’ is implied as rotating/turning, causing earth, mid-air, and heaven to sway as if intoxicated or unmoored.

Characters & Entities

• Bhāsvat (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic stability is upheld by the divine order; when the Radiant Lord’s motion is emphasized, creation itself appears to tremble—inviting reverence for the sustaining power of Sūrya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsapattana/Somnath region) as celebrated in the Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual (snāna, dāna, japa) is stated in this verse; it sets the narrative atmosphere for subsequent praise.