Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 116

तं शशाप ततश्छाया क्रुद्धा सा पार्थिवी भृशम् । किंचित्प्रस्फुरमाणोष्ठी विचलत्पाणिपल्लवा

taṃ śaśāpa tataśchāyā kruddhā sā pārthivī bhṛśam | kiṃcitprasphuramāṇoṣṭhī vicalatpāṇipallavā

پھر چھایا، جو زمین کی ملکہ تھی، سخت غضبناک ہو کر اسے لعنت دینے لگی؛ اس کے ہونٹ ہلکے سے کانپ رہے تھے اور نازک ہاتھ لرز رہے تھے۔

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
शशापcursed
शशाप:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय (तसिल्): ‘तस्मात्/तदनन्तरम्’
छायाChāyā
छाया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
क्रुद्धाangry
क्रुद्धा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (छाया)
साshe
सा:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
पार्थिवीqueenly/royal lady
पार्थिवी:
Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपार्थिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (सा/छाया) — ‘राज्ञी/पृथिव्याः सम्बन्धिनी’
भृशम्greatly, vehemently
भृशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘अत्यन्तम्/vehemently’
किंचित्slightly, somewhat
किंचित्:
Kriyāviśeṣaṇa (Degree adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (adverbial): ‘अल्पम्/somewhat’
प्रस्फुरमाणोष्ठीwhose lips were quivering
प्रस्फुरमाणोष्ठी:
Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√स्फुर् (धातु) + शानच् (कृदन्त) + ओष्ठी (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: प्रस्फुरमाणौ ओष्ठौ यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (छाया)
विचलत्पाणिपल्लवाwhose hands/fingers were trembling
विचलत्पाणिपल्लवा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-चल् (धातु) + शतृ (कृदन्त) + पाणि (प्रातिपदिक) + पल्लव (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: विचलन्तः पाणिपल्लवाः (हस्ताङ्गुल्यादयः) यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (छाया)

Īśvara (narrator voice begins in this passage; the verse itself is narrative description)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Chāyā, queenly yet furious, curses Yama; her lips quiver and her hands tremble, capturing the moment when emotion crystallizes into fate.

C
Chāyā
Y
Yama

FAQs

Unchecked anger disturbs dharma and leads to karmic consequences, even within sacred lineages.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region) is the narrative setting within the Prabhāsa Khaṇḍa’s māhātmya.

None in this verse; it narrates the onset of a curse (śāpa) within the māhātmya कथा.