Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

गायत्र्या गृह्य गोमूत्रं गंधद्वारेति गोमयम् । आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णेति वै दधि

gāyatryā gṛhya gomūtraṃ gaṃdhadvāreti gomayam | āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi

گایتری منتر کے ساتھ گوموتر لیا جائے، ‘گندھدوارے’ کے ساتھ گومے؛ ‘آپْیایسْوَ’ کے ساتھ دودھ، اور ‘ددھِکراوْن’ کے ساتھ دہی—یوں ہی یہ وِدھی یقیناً جاری ہوتی ہے۔

गायत्र्याwith (the mantra) Gāyatrī
गायत्र्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental
गृह्यhaving taken/recited (with)
गृह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव) = gerund; ‘गृहीत्वा’
गोमूत्रम्cow urine
गोमूत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + मूत्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गन्धद्वार“Gandhadvāra” (mantra phrase)
गन्धद्वार:
Viśeṣaṇa/Mantra-śabda (Appositive)
TypeNoun
Rootगन्ध + द्वार (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन (मन्त्रनाम); ‘गन्धस्य द्वारम्’
इतिthus, saying
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक) = quotative particle
गोमयम्cow dung
गोमयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + मय (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आप्यायस्व“may you thrive/increase”
आप्यायस्व:
Vākya-kriyā (Mantra-verb)
TypeVerb
Rootआ + प्यै (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘वर्धस्व/तृप्यस्व’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक)
and
:
Samuccaya (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) = conjunction
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दधिक्राव्ण“Dadhikrāvan” (mantra phrase)
दधिक्राव्ण:
Viśeṣaṇa/Mantra-śabda (Appositive)
TypeNoun
Rootदधि + क्रावन् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (मन्त्रनाम); ‘दध्नः क्रावन्’ (मन्त्रपद)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरणसूचक)
वैindeed
वै:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/पादपूरण) = emphatic particle
दधिcurd
दधि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Brahmā-arcana context)

Type: kshetra

Scene: Close-up of priests holding vessels labeled by mantra: one pours gomūtra while chanting Gāyatrī; another presents gomaya with ‘Gandhadvāra’; milk with ‘Āpyāyasva’; curd with ‘Dadhikrāva’; the air is filled with visible mantra-script ribbons.

G
Gāyatrī
G
Gandhadvāra
Ā
Āpyāyasva
D
Dadhikrāva
P
Pañcagavya

FAQs

Ritual purity is not merely material; mantra and substance together sacralize action, aligning worship with Vedic sanctity.

The teaching belongs to Prabhāsa-kṣetra’s ritual tradition as presented in the Prabhāsakṣetramāhātmya.

Use specific mantras while taking/using pañcagavya items—Gāyatrī for gomūtra, Gandhadvāra for gomaya, Āpyāyasva for milk, Dadhikrāva for curd.