Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

इष्टिर्धृतिः सोमपानं याज्ञियं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुः सामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च । क्रियते ब्रह्माणमुद्दिश्य सा भक्तिर्वेदिकोच्यते

Transliteration

iṣṭirdhṛtiḥ somapānaṃ yājñiyaṃ karma sarvaśaḥ | ṛgyajuḥ sāmajāpyāni saṃhitādhyayanāni ca | kriyate brahmāṇamuddiśya sā bhaktirvedikocyate

Translation

اِشٹی یَجْن، دھرتی (ثبات)، سوم پान اور ہر طرح کے یاجنک اعمال؛ رِگ، یَجُس اور سام کے جپ، اور سنہتاؤں کا ادھیَن—جب یہ سب برہما کو پیشِ نظر رکھ کر کیے جائیں تو وہ بھکتی ‘ویدک’ کہلاتی ہے۔

Word by Word

• इष्टिः: sacrifice/oblation
• इष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• धृतिः: steadfastness/firmness
• धृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सोमपानम्: drinking of Soma
• सोमपानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम + पान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य पानम्)

• याज्ञियम्: sacrificial/ritual
• याज्ञियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: याज्ञिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कर्मणः)

• कर्म: rite/action
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वशः: in every way
• सर्वशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘in every way/entirely’)

• ऋक्: Ṛg(-veda)
• ऋक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पदच्छेदे)

• यजुः: Yajus(-veda)
• यजुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यजुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• साम: Sāma(-veda)
• साम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)

• जाप्यानि: things to be muttered/recited (japa-texts)
• जाप्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• संहिता: Saṃhitā (collection)
• संहिता: Samasa-purvapada (Compound member)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• अध्ययनानि: studies/recitations
• अध्ययनानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्ययन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• क्रियते: is done/performed
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• उद्दिश्य: aiming at/with reference to
• उद्दिश्य: Hetu/Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: उद् + दिश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive): ‘उद्दिश्य’

• सा: that (she/that devotion)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• भक्तिः: devotion
• भक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वैदिकी: Vedic
• वैदिकी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैदिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भक्तेः)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A composite tableau: priests perform iṣṭi and soma-related rites; nearby, students chant Ṛg/Yajus/Sāman and read Saṃhitā palm-leaves; above, Brahmā is envisioned as the intended deity—this ensemble is labeled ‘vaidikī bhakti’.

Characters & Entities

• Brahmā
• Ṛgveda
• Yajurveda
• Sāmaveda
• Saṃhitā
• Soma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic devotion is a complete life of yajña, recitation, and study performed with clear theistic intention—here, directed toward Brahmā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the text frames Vedic practice as a path of devotion within the kṣetra’s sacred discipline.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake yajñic acts, Veda-japa (Ṛg/Yajus/Sāman), and Saṃhitā study as offerings dedicated to Brahmā.