Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

दक्षिणाग्निरहं ज्ञेयो गार्हपत्यो हरिः स्मृतः । ब्रह्मा चाहवनीयस्तु एवं सर्वं त्रिदैवतम्

dakṣiṇāgnirahaṃ jñeyo gārhapatyo hariḥ smṛtaḥ | brahmā cāhavanīyastu evaṃ sarvaṃ tridaivatam

مجھے دَکْشِناگنی جانو؛ ہری کو گارھپتیہ آگ کہا گیا ہے۔ اور برہما آہَوَنیہ آگ ہے—یوں سب کچھ حقیقتاً تین گونہ الوہیت ہی ہے۔

दक्षिणाग्निःDakṣiṇāgni (southern sacred fire)
दक्षिणाग्निः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (दक्षिणः अग्निः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (the southern fire, Dakṣiṇāgni)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (I)
ज्ञेयःis to be known (as)
ज्ञेयः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभाव्य/विधेय कृदन्त (यत्-प्रत्यय; gerundive); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (to be known)
गार्हपत्यःGārhapatya (household fire)
गार्हपत्यः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootगार्हपत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Gārhapatya fire)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Hari/Viṣṇu)
स्मृतःis regarded
स्मृतः:
Kriya-visheshana / Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (is remembered/considered)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Brahmā)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आहवनीयःĀhavanīya (offering fire)
आहवनीयः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootआहवनीय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Āhavanīya fire)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle: but/indeed)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (all/entire)
त्रिदैवतम्the threefold divinity (triad of gods)
त्रिदैवतम्:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रीणि दैवतानि); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (the triad of deities)

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Three altars with distinct fires: āhavanīya (east) linked to Brahmā, gārhapatya (west/household) linked to Viṣṇu, dakṣiṇāgni (south) linked to Śiva; flames rise and merge into one column of light before Somnātha liṅga.

Ś
Śiva
H
Hari (Viṣṇu)
B
Brahmā
D
Dakṣiṇāgni
G
Gārhapatya
Ā
Āhavanīya

FAQs

Vedic ritual symbols (the three fires) point to a unified divine reality expressed as the Trimūrti.

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya integrates Vedic ritual symbolism into tīrtha greatness.

The verse references the three sacred fires but does not prescribe a specific yajña; it offers a symbolic identification for contemplation.