Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

षोडशो नारसिंहस्तु समाधिस्तु ततः परः । आग्नेयोऽष्टादशः प्रोक्तः सोमकल्पस्ततोऽपरः

Transliteration

ṣoḍaśo nārasiṃhastu samādhistu tataḥ paraḥ | āgneyo'ṣṭādaśaḥ proktaḥ somakalpastato'paraḥ

Translation

سولھواں (کلپ) ‘نارَسِمْہ’ ہے؛ اس کے بعد ‘سَمادھی’ نامی (کلپ) آتا ہے۔ اٹھارھواں ‘آگنیہ’ قرار دیا گیا ہے، اور پھر اس کے بعد ‘سوم-کلپ’ آتا ہے۔

Word by Word

• षोडशः: the sixteenth
• षोडशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘sixteenth’)

• नारसिंहः: Nārasiṃha
• नारसिंहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (नरसिंह-सम्बन्धी)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• समाधिः: Samādhi
• समाधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana/Temporal (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) ‘thereafter’

• परः: next/after that
• परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (‘next/after’)

• आग्नेयः: Āgneya
• आग्नेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अष्टादशः: the eighteenth
• अष्टादशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘eighteenth’)

• प्रोक्तः: is declared
• प्रोक्तः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• सोमकल्पः: Somakalpa
• सोमकल्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana/Temporal (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) ‘thereafter’

• अपरः: another/next
• अपरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced; Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fourfold symbolic tableau at Prabhāsa: Narasiṃha as a protective vision near the shrine gate; a yogin seated in samādhi; a sacred flame before the liṅga; and a moonlit vessel of soma-like nectar reflecting the sea.

Characters & Entities

• Nārasiṃha
• Agni
• Soma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma frames devotion within a vast sacred chronology, where divine names mark epochs and sanctify remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The discourse belongs to Prabhāsa Kṣetra Māhātmya (Somnātha/Prabhāsa), though this verse itself names kalpas rather than a sub-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the verse continues the naming of kalpas for contemplative recollection.