Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । देवि कंटकशोधिन्याः श्रुतं रक्षाकरं परम्

Transliteration

iti saṃkṣepataḥ proktaṃ māhātmyaṃ pāpanāśanam | devi kaṃṭakaśodhinyāḥ śrutaṃ rakṣākaraṃ param

Translation

یوں اختصار کے ساتھ اس دیوی کی گناہ نَاش عظمت بیان کی گئی۔ اے دیوی! کانٹک شودھنی کی برتر شان سننا ہی اعلیٰ ترین حفاظت کا سبب ہے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)

• प्रोक्तम्: spoken/declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पापनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: पाप + नाशन (‘sin-destroying’), विशेषण (माहात्म्यम्)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कंटकशोधिन्याः: of (you) the remover of obstacles
• कंटकशोधिन्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कंटकशोधिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; समास: कंटक + शोधिनी (‘remover of thorns/obstacles’)

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘heard’

• रक्षाकरम्: bringing protection
• रक्षाकरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्षाकर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: रक्षा + कर (‘protection-causing’), विशेषण (श्रुतम्/माहात्म्यम्)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kaṇṭakaśodhinī (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A concluding devotional tableau: a narrator finishes the goddess’s māhātmya; the Devī Kaṇṭakaśodhinī is envisioned as a protective presence, radiating a shield-like aura over listeners in Prabhāsa.

Characters & Entities

• Devī Kaṇṭakaśodhinī
• Devī (Pārvatī addressed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout hearing) of sacred narratives is itself a dharmic practice that grants purification and protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, through the summarized praise of Devī Kaṇṭakaśodhinī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing/reciting the māhātmya is presented as a protective, merit-producing observance.