Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 5›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पादसंवाहनासक्तलक्ष्म्या जुष्टं मनोहरम् । तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे हर्षोत्कर्षसमन्विताः । विष्णुं ते विष्णुसूक्तैश्च तुष्टुवुर्वेदसंभवैः

Transliteration

pādasaṃvāhanāsaktalakṣmyā juṣṭaṃ manoharam | taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve harṣotkarṣasamanvitāḥ | viṣṇuṃ te viṣṇusūktaiśca tuṣṭuvurvedasaṃbhavaiḥ

Translation

وہ دلکش و تاباں تھا، جس کی خدمت میں لکشمی جی اس کے قدموں کی مالش میں منہمک تھیں۔ اسے دیکھ کر سب مُنی خوشی کے جوش سے بھر گئے اور وید سے پیدا ہونے والے وِشنو سوکتوں کے ذریعے وِشنو کی ستائش کرنے لگے۔

Word by Word
पाद-संवाहन-आसक्त-लक्ष्म्याby Lakshmi devoted to massaging (his) feet
पाद-संवाहन-आसक्त-लक्ष्म्या:
Karana/Hetu (Instrument/Means/तृतीया)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + संवाहन (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त; सञ्ज्/सज् धातु + आ, क्त) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) ‘पादसंवाहने आसक्ता लक्ष्मीः’
जुष्टम्attended/served
जुष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त; क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (‘served/attended’)
मनोहरम्charming
मनोहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया, एकवचन; पुंलिङ्ग (संदर्भे विष्णोः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘having seen’
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (मुनयः)
हर्ष-उत्कर्ष-समन्विताःendowed with joy and exaltation
हर्ष-उत्कर्ष-समन्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + उत्कर्ष (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; अनु + इ/इन्? here सम्+अन्वि धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः (द्वन्द्वः) ‘हर्षश्च उत्कर्षश्च’ + समन्वित
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन; (मुनयः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
विष्णु-सूक्तैःwith hymns to Vishnu
विष्णु-सूक्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; समासः (तत्पुरुषः)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तुष्टुवुःpraised
तुष्टुवुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वेद-सम्भवैःoriginating from the Vedas
वेद-सम्भवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; समासः (तत्पुरुषः) ‘वेदात् सम्भवाः’ (originating from the Vedas); विशेषणम् (विष्णुसूक्तैः)
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu/Kṛṣṇa enthroned or seated in splendor; Lakṣmī at his feet performing pāda-saṃvāhana; a semicircle of sages with raised hands chant Vedic hymns, faces lit with joy.

Characters & Entities
L
Lakṣmī
V
Viṣṇu
V
Veda

FAQs

True darśana awakens ecstatic devotion, expressed through Vedic-rooted stuti and reverence toward the Lord with Lakṣmī.

Dvārakā’s sacred setting where sages receive Viṣṇu’s darśana.

Recitation/singing of Viṣṇu sūktas (Vedic hymns to Viṣṇu) as an act of praise.

←Previous Verse
Next Verse→