Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

गृहीत्वा तुलसीपत्रं भक्त्या विष्णुं समर्चयेत् । अर्चितं तेन सकलं सदेवासुरमानुषम्

Transliteration

gṛhītvā tulasīpatraṃ bhaktyā viṣṇuṃ samarcayet | arcitaṃ tena sakalaṃ sadevāsuramānuṣam

Translation

تلسی کا ایک پتّا لے کر بھکتی سے وِشنو کی پوجا کرنی چاہیے؛ اس ارچنا سے دیوتا، اسُر اور انسان سمیت تمام جاندار گویا پوجے جاتے ہیں۔

Word by Word

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): पूर्वकाले कृत्य (having taken)

• तुलसीपत्रम्: a tulasī leaf
• तुलसीपत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुलसी (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Acc., Singular); षष्ठी-तत्पुरुष

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental, Singular)

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Acc., Singular)

• समर्चयेत्: should worship duly
• समर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (लिङ्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, 3rd person, Singular)

• अर्चितम्: worshipped
• अर्चितम्: Kriya (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तेन: by him; by that (act)
• तेन: Karana (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental, Singular)

• सकलम्: entire; whole
• सकलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• सदेवासुरमानुषम्: together with gods, demons, and humans
• सदेवासुरमानुषम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (सह/सम्; प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (देव-असुर-मानुषैः सह = together with gods, demons, and humans)

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee holds one tulasī leaf before Viṣṇu/Kṛṣṇa; behind the deity, a subtle cosmic panorama shows devas, asuras, and humans with folded hands, indicating all are included in the single act.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Tulasī
• Devas
• Asuras
• Humans

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship of Viṣṇu is presented as inclusive and universal—honoring the source supports the whole cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Contextually Dvārakā, though the verse centers on Viṣṇu worship via tulasī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer a tulasī leaf and perform devoted arcana to Viṣṇu.