Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम

Transliteration

gatvā kṛṣṇapurīṃ ramyāṃ ṣaṇmāsātkṛṣṇasaṃnidhau | jīvanmuktāstu te jñeyāḥ satyametatsurottama

Translation

جو دلکش کرشن پوری میں جا کر چھ ماہ تک کرشن کے سَانِدھْی میں رہے، وہ جیتے جی مُکت کہلائے—یہ بات سچ ہے، اے دیوتاؤں میں برتر۔

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) — ‘गत्वा’

• कृष्णपुरीम्: Krishna’s city
• कृष्णपुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन — ‘कृष्णपुरीम्’; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य पुरी)

• रम्याम्: beautiful
• रम्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘रम्याम्’ (कृष्णपुरीम् इति विशेषणम्)

• षण्मासात्: after six months / from (a period of) six months
• षण्मासात्: Avadhi (Limit/अवधि)
• Type: Noun
• Root: षण् + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन — ‘षण्मासात्’; द्विगुसमासः (षण्णां मासानां समाहारः)

• कृष्णसंनिधौ: in Krishna’s presence
• कृष्णसंनिधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन — ‘कृष्णसंनिधौ’; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य संनिधिः)

• जीवन्मुक्ताः: liberated while living
• जीवन्मुक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जीवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘जीवन्मुक्ताः’; कर्मधारयः (जीवन् एव मुक्तः)

• तु: indeed, however
• तु: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (adversative/emphatic particle)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘ते’

• ज्ञेयाः: are to be known (as)
• ज्ञेयाः: Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) + य (णीय/तव्यत्-समर्थ) ‘ज्ञेय’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाव्य/विधेयार्थक कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘ज्ञेयाः’ (विधिलिङ्गार्थे: ‘should be known’)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘सत्यम्’ (वाक्यस्य विधेय/विशेषणरूपेण)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘एतत्’

• सुरोत्तम: O best of gods
• सुरोत्तम: Sambodhana (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: सुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन — ‘सुरोत्तम’; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् उत्तमः)

Speaker

Sūta (deduced; vocative suggests address to a divine listener within the frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛṣṇapurī (Dvārakā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: ‘Surottama’ (best of gods) addressed within the verse’s dialogue frame

Visual Art Cues

Scene: A devotee arriving at Dvārakā’s temple-city, then shown through a six-month cycle (moons/seasonal panels) performing daily darśana; Kṛṣṇa’s presence radiates, culminating in a serene liberated visage while still embodied.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Kṛṣṇapurī (Dvārakā)
• Surottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustained proximity to the divine (Kṛṣṇa-sannidhi) at Dvārakā is praised as conferring jīvanmukti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṛṣṇapurī—Dvārakā, celebrated as Kṛṣṇa’s sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vow-like observance is implied: to go to Dvārakā and stay near Kṛṣṇa for six months.