Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 66

Devanagari script

सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः । अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ

Transliteration

sulabhā mathurā kāśī hyavantī ca tathā surāḥ | ayodhyā sulabhā loke durlabhā dvārakā kalau

Translation

متھرا اور کاشی آسانی سے حاصل ہیں؛ اسی طرح اونتی اور دیوتاؤں کے دھام بھی۔ ایودھیا بھی دنیا میں سهل ہے—مگر کلی یگ میں دوارکا دشوار و نایاب ہے۔

Word by Word

• सुलभा: easily attainable
• सुलभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुलभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन — ‘सुलभा’

• मथुरा: Mathurā
• मथुरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मथुरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘मथुरा’

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘काशी’

• हि: indeed
• हि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतुबोधक (emphatic/causal particle)

• अवन्ती: Avantī
• अवन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘अवन्ती’

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise)

• सुराः: (the city) Surā(s)
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘सुराः’

• अयोध्या: Ayodhyā
• अयोध्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘अयोध्या’

• सुलभा: easily attainable
• सुलभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुलभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘सुलभा’

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन — ‘लोके’

• दुर्लभा: hard to obtain
• दुर्लभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘दुर्लभा’

• द्वारका: Dvārakā
• द्वारका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘द्वारका’

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन — ‘कलौ’

Speaker

Sūta (deduced; Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā/Dvāravatī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: a pilgrim-map of Bhārata with famed cities (Mathurā, Kāśī, Avantī, Ayodhyā) shown as open gates, while Dvārakā appears as a radiant but distant sea-girt citadel, approached through waves and divine guardianship.

Characters & Entities

• Mathurā
• Kāśī (Vārāṇasī)
• Avantī (Ujjain)
• Ayodhyā
• Dvārakā
• Surāḥ (devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dvārakā is portrayed as a rare, hard-to-attain pilgrimage in Kali-yuga, increasing its spiritual value and urgency.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is singled out as ‘durlabhā’ in Kali-yuga, while other famed tīrthas are listed for comparison.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a tīrtha-eulogy framed as sacred-geography teaching.