Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

वसाम्यहं द्वारकायां सर्वसेनासमावृतः । तीर्थव्रतैर्यज्ञदानै रुद्राद्यैर्मुनिचारणैः

Transliteration

vasāmyahaṃ dvārakāyāṃ sarvasenāsamāvṛtaḥ | tīrthavratairyajñadānai rudrādyairmunicāraṇaiḥ

Translation

میں دوارکا میں سکونت رکھتا ہوں، اپنی تمام الٰہی فوجوں سے گھرا ہوا؛ تیرتھ اور ورت، یَجّیہ اور دان کے ساتھ، اور رُدر وغیرہ دیوتاؤں، مُنیوں اور چَرنوں کے ہمراہ۔

Word by Word

• वसामि: I dwell
• वसामि: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष? (न) → उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्वारकायाम्: in Dvārakā
• द्वारकायाम्: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सर्वसेनासमावृतः: surrounded by all armies
• सर्वसेनासमावृतः: Viśeṣaṇa (Qualifier of अहम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + सेना + सम्-आ-√वृ (धातु) → समावृत (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वाभिः सेनाभिः समावृतः)

• तीर्थव्रतैः: by pilgrim-vows
• तीर्थव्रतैः: Karaṇa (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (व्रत), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (तीर्थसम्बन्धि व्रतम्)

• यज्ञदानैः: by sacrifices and gifts
• यज्ञदानैः: Karaṇa (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (यज्ञाश्च दानानि च)

• रुद्राद्यैः: with Rudra and others
• रुद्राद्यैः: Karaṇa (Instrument/association)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (रुद्रः आदिः येषां ते)

• मुनिचारणैः: with sages and Cāraṇas
• मुनिचारणैः: Karaṇa (Instrument/association)
• Type: Noun
• Root: मुनि + चारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (मुनयश्च चारणाश्च)

Speaker

Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A majestic vision of Dvārakā: the Lord enthroned or standing with conch and discus; around Him divine armies/attendants; personified tīrthas and vratas as radiant figures; Rudra present in reverent companionship; sages and gandharvas singing above; the sea and city gates in the background.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Rudra
• Tīrtha
• Cāraṇa
• Muni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dvārakā is portrayed as a concentrated field of merit where the Lord is present along with the powers of pilgrimage, vows, sacrifice, and charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, described as the Lord’s dwelling and a gathering-place of sacred forces.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse honors tīrtha-vrata, yajña, and dāna as spiritually potent disciplines associated with Dvārakā.