Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

द्वारकायां स्थिताः सर्वे नरा नार्य्यश्चतुर्भुजाः । द्वारकावासिनः सर्वान्यः पश्येत्कलुषापहान् । सत्यंसत्यं द्विजश्रेष्ठाः कृष्णस्यातिप्रियो भवेत्

Transliteration

dvārakāyāṃ sthitāḥ sarve narā nāryyaścaturbhujāḥ | dvārakāvāsinaḥ sarvānyaḥ paśyetkaluṣāpahān | satyaṃsatyaṃ dvijaśreṣṭhāḥ kṛṣṇasyātipriyo bhavet

Translation

دوارکا میں ٹھہرنے والے سب مرد و زن چتربھج (چار بازوؤں والے) دکھائی دیتے ہیں۔ جو کوئی دوارکا کے باشندوں کو سب کے سب آلودگی دور کرنے والے جان کر دیکھے—سچ سچ، اے برہمنوں کے سردارو—وہ کرشن کا نہایت محبوب بن جاتا ہے۔

Word by Word

• द्वारकायाम्: in Dvārakā
• द्वारकायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थिताः: situated/standing
• स्थिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• नराः: men
• नराः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• नार्य्यः: women
• नार्य्यः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• चतुर्भुजाः: four-armed
• चतुर्भुजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + भुज (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (चत्वारः भुजाः यस्य)

• द्वारकावासिनः: residents of Dvārakā
• द्वारकावासिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वारका + वासिन् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (द्वारकायां वासिनः)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचकः (relative pronoun)

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कलुषापहान्: removers of sin/impurity
• कलुषापहान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कलुष + अपह (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कलुषं अपहन्ति ये)

• सत्यम्: truly
• सत्यम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; निपातः/उद्गारः (assertive particle)

• सत्यम्: indeed, truly
• सत्यम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; पुनरुक्ति (emphasis)

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of Brahmins
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative form), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठाः)

• कृष्णस्य: of Kṛṣṇa
• कृष्णस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अतिप्रियः: very dear
• अतिप्रियः: Predicative (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अति-उपपदपूर्वक)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Prahlāda (continued; addressing sages/brahmins)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-śreṣṭhāḥ (best of Brahmins)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim beholds ordinary Dvārakā men and women with a subtle four-armed radiance, offering respectful salutations; Kṛṣṇa’s approving presence is felt above, affirming ‘satyaṃ satyam’.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Kṛṣṇa
• Dvijaśreṣṭhas (best of Brahmins)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverential vision (bhāva) toward the sacred community of a tīrtha purifies the mind and draws one into Kṛṣṇa’s special grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, where residents are praised as inherently purifying and divinely formed.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional discipline of perception is implied: to behold Dvārakā-vāsins with faith as kaluṣāpaha (removers of impurity).