Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि । दृष्ट्वा कृष्णं प्रणेमुस्ते भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

Transliteration

brahmā bhavo bhavānī ca sendrā devagaṇā bhuvi | dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇemuste bhaktyotthāya punaḥpunaḥ

Translation

زمین پر برہما، بھو (شیو)، بھوانی اور اندر سمیت دیوتاؤں کے گروہ نے کرشن کو دیکھ کر بھکتی سے نمسکار کیا؛ اٹھتے اور بار بار ساشٹانگ پرنام کرتے رہے۔

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भवः: Bhava (Śiva)
• भवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भवानी: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सेन्द्राः: together with Indra
• सेन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स-इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘इन्द्रसहिताः’ (with Indra)

• देवगणाः: groups of gods
• देवगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘देवानां गणाः’

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having seen’

• कृष्णम्: Kṛṣṇa
• कृष्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रणेमुः: they bowed down
• प्रणेमुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• ते: to you / your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th) एकवचन (enclitic); ‘of you/your’

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having risen/standing up’

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/आवृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb of repetition)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/आवृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb of repetition)

Speaker

Prahlāda (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā with four faces, Śiva with matted locks, and Bhavānī with maternal majesty prostrate before Kṛṣṇa; they rise and bow again repeatedly on the earth of Dvārakā.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva (Bhava)
• Bhavānī (Pārvatī)
• Indra
• Kṛṣṇa
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest deities model humility before Kṛṣṇa; repeated prostration signifies unwavering devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, where Kṛṣṇa’s presence draws Brahmā, Śiva, Devī, and Indra into worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (prostration) performed repeatedly with bhakti is highlighted as the devotional response to darśana.