Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि । द्वारके प्रणमंति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

Transliteration

bhārgavādīni cānyāni sarvakṣetrāṇi sundari | dvārake praṇamaṃti tvāṃ bhaktyotthāya punaḥpunaḥ

Translation

اے حسین! بھارگو اور دیگر سب مقدّس کشتروں—بلکہ تمام تِیرتھ—اے دوارکا، بھکتی سے بار بار اٹھ کر تجھے پرنام کرتے ہیں۔

Word by Word

• भार्गवादीनि: Bhārgava and other (holy places)
• भार्गवादीनि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (भार्गवाः आदयः येषु तानि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम् (सर्वक्षेत्राणि)

• सर्वक्षेत्राणि: all sacred places
• सर्वक्षेत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि क्षेत्राणि)

• सुन्दरि: O beautiful one
• सुन्दरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; संबोधन

• द्वारके: O Dvārakā
• द्वारके: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• प्रणमन्ति: bow down to
• प्रणमन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√नम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्-√स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), क्रियाविशेषणम्

• पुनःपुनः: again and again
• पुनःपुनः: Kriya (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: आवृत्त्यर्थक-अव्यय (reduplicated adverb)

Speaker

Narrator within Dvārakā-māhātmya (contextual voice concluding the praise-list)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: सुन्दरि (addressed feminine figure; Dvārakā personified)

Visual Art Cues

Scene: Personified sacred regions (Bhārgava-kṣetra and other kṣetras) rise repeatedly and bow toward a radiant, enthroned Dvārakā, depicted as a divine city by the sea with Kṛṣṇa’s presence implied.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Bhārgava-kṣetra (Bhṛgukṣetra/Bharuch tradition, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacredness culminates in devotion: the verse universalizes Dvārakā’s greatness by having all kṣetras repeatedly honor it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, presented as the preeminent sacred center revered by all other kṣetras.

What ritualistic prescription is mentioned?

Repeated bowing after rising (utthāya punaḥpunaḥ praṇāma) is the devotional act implied; no other ritual is specified.