Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

Transliteration

ayodhyā mathurā māyā avaṃtyādyāśca muktidāḥ | śrīraṃgākhyamanaṃtaṃ ca prabhāsaṃ ca viśeṣataḥ

Translation

ایودھیا، متھرا، مایا (ہریدوار) اور اونتی وغیرہ—سب موکش دینے والے دھام ہیں؛ اور شری رنگ جو اَننت کہلاتا ہے؛ اور بالخصوص پربھاس—یہ سب مقدس طور پر مشہور ہیں۔

Word by Word

• अयोध्या: Ayodhyā
• अयोध्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मथुरा: Mathurā
• मथुरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मथुरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• माया: Māyā (name of a city/holy place)
• माया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अवन्ती-आद्याः: Avantī and others
• अवन्ती-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवन्ती + आदि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’-शब्देन समाहारः

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)

• मुक्तिदाः: givers of liberation
• मुक्तिदाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्तिद (प्रातिपदिक; मुक्ति + द)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• श्रीरङ्ग-आख्यम्: called Śrīraṅga
• श्रीरङ्ग-आख्यम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीरङ्ग + आख्य (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (named Śrīraṅga)

• अनन्तम्: Ananta (holy place/name)
• अनन्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• प्रभासम्: Prabhāsa (holy place)
• प्रभासम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A visionary map-like tableau: personified sacred cities (Ayodhyā, Mathurā, Haridvāra/Māyā, Avantī, Śrīraṅga/Ananta) appearing as radiant kṣetra-devatās, all oriented toward and ‘yielding precedence’ to Prabhāsa.

Characters & Entities

• Ayodhyā
• Mathurā
• Māyā (Haridvāra)
• Avanti (Ujjain)
• Śrīraṅgam (Ananta)
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain kṣetras are famed as liberation-giving; the Purāṇa highlights their sanctity while giving special eminence to Prabhāsa within this khanda.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Multiple mokṣa-giving sites are named, with special emphasis on Prabhāsa (central to the Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is a māhātmya-style enumeration of mokṣa-kṣetras.