Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

Transliteration

ānaṃdāśrūṇi muṃcaṃtaḥ premṇā gadgadayā girā | stuvaṃti munayaḥ sarve tīrthādīni ca sarvaśaḥ

Translation

وہ سرور کے آنسو بہاتے، اور محبت سے گلا رُندھتی ہوئی آواز میں، سب مُنی ہر سمت کے تیرتھوں اور مقدس مقامات کی پوری طرح ستوتی کرنے لگے۔

Word by Word

• आनन्दाश्रूणि: tears of joy
• आनन्दाश्रूणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + अश्रु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आनन्दस्य अश्रूणि = tears of joy)

• मुंचन्तः: shedding / letting fall
• मुंचन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुषार्थे वर्तमानकृदन्त-प्रयोगः; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन (मुच् + शतृ = मुंचन्तः)

• प्रेम्णा: with love
• प्रेम्णा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• गद्गदया: with a choked (trembling)
• गद्गदया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गद्गद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (गिरा इति)

• गिरा: by voice / speech
• गिरा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• स्तुवन्ति: they praise
• स्तुवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मुनयः: sages
• मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम् (मुनयः इति)

• तीर्थादीनि: holy places and the like
• तीर्थादीनि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; तत्पुरुषः (तीर्थाणि आदीनि = sacred places and the like)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• सर्वशः: in every way / entirely
• सर्वशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Narrator (contextual; describing the sages’ response)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā/Prabhāsa tīrtha-samūha (collective)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages with tearful eyes and trembling lips, hands folded, offering hymns toward a landscape of ghats, shrines, and sacred waters—praise flowing in all directions (‘sarvaśaḥ’).

Characters & Entities

• Munis
• Tīrtha
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True pilgrimage culminates in transformed emotion—love, humility, and praise of the sacred.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā’s tīrthas and allied sacred spots, collectively praised by the sages.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (praise) as a devotional act; no formal vow or offering is specified.