Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्र काशी कुरुक्षेत्रमयोध्या मथुरापुरी । माया कांची ह्यवंती च अरण्यान्याश्रमैः सह

Transliteration

tatra kāśī kurukṣetramayodhyā mathurāpurī | māyā kāṃcī hyavaṃtī ca araṇyānyāśramaiḥ saha

Translation

وہاں کاشی، کوروکشیتر، ایودھیا اور متھرا پوری تھیں؛ مایا (ہریدوار)، کانچی اور اونتی (اُجّینی) بھی—اور آشرموں سمیت جنگلات بھی ساتھ تھے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• काशी: Kāśī (Vārāṇasī)
• काशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरु (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कुरु-क्षेत्र (षष्ठी/तत्पुरुष: ‘क्षेत्रं कुरूणाम्’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; स्थाननाम

• अयोध्या: Ayodhyā
• अयोध्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम

• मथुरा-पुरी: Mathurā city
• मथुरा-पुरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मथुरा (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: समास: मथुरा-पुरी (कर्मधारय: ‘मथुरा एव पुरी’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम

• माया: Māyā (Māyāpurī)
• माया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम (माया = हरिद्वार/मायापुरी)

• काञ्ची: Kāñcī
• काञ्ची: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काञ्ची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम

• हि: indeed
• हि: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/causal nuance)

• अवन्ती: Avantī (Ujjayinī)
• अवन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नगरनाम (उज्जयिनी)

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• अरण्यानि: forests
• अरण्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• आश्रमैः: with hermitages
• आश्रमैः: Sahakaraka (Instrument/साधन)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपपद (postposition governing तृतीया)

Speaker

Prahlāda (continuing the itihāsa narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sapta-purī and major kṣetras (Kāśī, Kurukṣetra, Ayodhyā, Mathurā, Māyā/Haridvāra, Kāñcī, Avantī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A visionary panorama where iconic cities—Kāśī, Kurukṣetra, Ayodhyā, Mathurā, Haridvāra, Kāñcī, Avantī—appear like jeweled islands amid forests and sages’ hermitages, suggesting a sacred atlas unfolding before the listener.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Kurukṣetra
• Ayodhyā
• Mathurā
• Māyā (Haridvāra)
• Kāñcī
• Avantī (Ujjayinī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic sacred geography is interconnected: the great tīrthas and cities are envisioned as spiritually present and mutually reflective within a sanctified realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Multiple pan-Indian tīrthas are named—Kāśī, Kurukṣetra, Ayodhyā, Mathurā, Māyā (Haridvāra), Kāñcī, and Avantī (Ujjain)—as being ‘there’ in the described sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed; the verse catalogs renowned pilgrimage centers, establishing the locale’s composite tīrtha-majesty.